Słowa te zostaną odczytane jako przeczucie śmierci, podobnie jak wiele wypowiedzi z przeszłości. Lub wręcz jako próba wyreżyserowania okoliczności, w jakich miał umrzeć.

Po wywiadzie z Colombo je kolację z Davolim, ukochanym aktorem. O tym, co było potem, niczego pewnego nie da się już powiedzieć. Prócz tego, że po północy został zamordowany, a o 1.30 karabinierzy zatrzymali Giuseppe Pelosiego, 17-latka. Stawiają mu zarzut - kradzież samochodu, który prowadzi, alfy romeo, alfetty. W komisariacie Pelosi przyznaje się do kradzieży, w celi chwali się, że zamordował Pasoliniego. Czy był świadomy, kim była jego ofiara, nie wiadomo. Spontanicznie mówi o nim po imieniu - "Paolo" - ale twierdzi, że widział go po raz pierwszy. Być może poznał jego nazwisko w chwili, kiedy jeden z karabinierów po sprawdzeniu numeru rejestracyjnego powiedział: "Ale wpadłeś - ukradłeś samochód sławnej osobie, Pasoliniemu".

Ciało Pasoliniego zostaje znalezione nad ranem w podrzymskiej Ostii, na nabrzeżu, które wygląda jak wysypisko śmieci. Raport z oględzin lekarskich zawiera szczegółowy opis otarć, wylewów, złamań i ran na tułowiu, głowie, oraz uszkodzeń organów wewnętrznych. Mecenas i senator Guido Calvi, pełnomocnik rodziny i przyjaciel poety, który widział zwłoki, mówi mi krótko: - Był skatowany, miał powyrywane włosy. Wyglądał jak skrzep krwi. A Pelosi nie miał na sobie nawet plamy.

Na miejsce zbrodni, prócz policji, adwokatów i lekarzy przyjeżdżają przyjaciele, którzy usłyszeli komunikat radiowy. Niektórzy z nich - Oriana Fallaci, Calvi, Colombo, Michelangelo Antonioni i Alberto Moravia - na własną rękę próbują odtworzyć okoliczności śmierci. Inni podejmują się jeszcze trudniejszego zadania - zawiadomić matkę Pasoliniego, Susannę. Ukochaną matkę, którą w filmie "Ewangelia według świętego Mateusza" postawił pod krzyżem jako Madonnę. Do której modlił się w poetyckim błaganiu, by nie umarła przed jego śmiercią. Podeszli pod jej dom, wytypowali tych, którzy mają wejść. Po chwili ci, którzy zostali w bramie, usłyszeli zwierzęcy skowyt.

Inni przyjaciele, znajomi, a także wrogowie, zabierają się do prywatnych rozliczeń. Pamięć o Pasolinim jest niewygodna, coś trzeba z nią zrobić, jakoś się wytłumaczyć. „Kiedy usłyszałem wiadomość przez radio - pisał 9 listopada 1975 r. w „l'Espresso” Umberto Eco - odczułem wyrzut sumienia: kilka miesięcy temu, przy okazji jego artykułu o aborcji, złośliwie go zaatakowałem. Bardzo się tym przejął i odpowiedział mi z podobną złośliwością. Kiedy się dowiedziałem, że został tak brutalnie zamordowany, miałem poczucie winy, jak gdyby urazy na jego ciele były śladami długotrwałego linczu, w którym ja również wziąłem udział. Potem zrozumiałem, że o to mu chodziło. Walczył z powołania, z gniewu. Szukał ataku, prowokował go w chwili, kiedy publiczność zapadała w drzemkę. Czuł, że żyje wyłącznie wtedy, gdy mógł powiedzieć: »Dlaczego do mnie strzelacie? «”.

Wraz z informacją o morderstwie natychmiast pojawiły się dwie interpretacje: polityczna i obyczajowa. Większość lewicy skłonna była uważać, że było to morderstwo za poglądy, miażdżący wyrok za miażdżącą krytykę faszystów. Przy czym nie chodziło tylko o faszystów spod znaku postmussoliniańskiego MSI. Lewica miała na myśli dużą część społeczeństwa - establishment lat 60. i 70., konsumpcjonistyczne mieszczaństwo, któremu Pasolini nie pozwalał komfortowo sycić się owocami ekonomicznego boomu. Pariolini, o których pisałem w Piekle - młodociani mordercy z dobrych rodzin.

Jednak nawet ci, którzy skłonni byli wierzyć w polityczne pobudki morderstwa, przyznawali, że nie było na to dowodów. Colombo opowiedział po latach dziennikowi "La Repubblica", jak na gorąco, kilka godzin po zbrodni, z Antonionim i Moravią próbowali odtworzyć ostatni szlak przyjaciela. Jak rozmawiali z tymi, którzy mogli coś widzieć, i jak w końcu doszli do wniosku, że nie da się wykazać, iż zabójstwo miało tło polityczne.

Tymczasem za hipotezą obyczajową przemawiało dotychczasowe życie artysty. - Polityczna hipoteza to bzdura - zapewniał mnie jeden z przyjaciół Pasoliniego, poeta Amedeo Giacomini. - Bzdurą jest też, że Pasolini szukał śmierci. On szukał bólu, bo to dawało mu rozkosz. Miał skłonność do masochizmu. I często zdarzało mu się zapuszczać w rzymskie zaułki, a przy sobie miał jeden banknot o wartości jednej usługi. Chłopcu, który się zgodził na stosunek, płacił z góry. Następnie prosił o więcej, i chłopak dawał mu to, czego żądał, licząc na pełną zapłatę po wszystkim. Ale po wszystkim Pasolini, który celowo nie brał drugiego banknotu, mówił, że więcej nie ma. I wtedy niektórzy wyładowywali na nim swoją złość, na co, jak się wydaje, właśnie liczył. I pewnie tym razem zdarzyło się coś podobnego, tylko ze skutkiem śmiertelnym.

Krążyło wiele podobnych relacji, potwierdzanych lub podważanych przez bliskich.

- Pier Paolo był człowiekiem łagodnym - mówi mi mecenas Calvi. - Nikogo by nie oszukał obietnicą zarobku.

"A wiesz, co chcę ci zrobić? - pisał sam Pasolini w dramacie "Orgia". - I co ci zrobię? / Wiem / I nie prosisz, żebym tego nie robił? / Nie. / Lubisz to drżenie... / Drżysz i wiesz... / Lubię. Jak chory lubi wiedzieć, na co choruje".

W filmach, w poezji, w dramatach, zostawił wystarczająco dużo wskazówek do jednostronnej, obyczajowej lektury jego śmierci. Ludzie wiedzieli - a jeśli nie, to szybko dowiedzieli się z mediów - że został usunięty ze szkoły, w której uczył, za deprawowanie małoletnich, że napisał powieść "I ragazzi di vita" (Chłopaki z przedmieścia), z której łatwo można wyczytać jego namiętność do chłopców, zwłaszcza ubogich i krzepkich, podobnych do Pelosiego, że w jego filmach obecna była pochwała erotyki. Wiedziano też, że wytoczono mu dziesiątki procesów za obrazę moralności - to wystarczyło, żeby wersja Pelosiego zdobyła posłuch. A wersja, którą Pelosi podał 2 listopada 1975 r., w dniu śmierci Pasoliniego, brzmiała w skrócie tak.

"Znalazłem się z przyjaciółmi na stacji Termini około 22. Samochodem podjechał mężczyzna w okularach, mógł mieć 35-50 lat, miał szczupłą twarz, był przeciętnej budowy. Siedział w alfie romeo, którym potem jechałem, kiedy mnie zatrzymano. Wysiadł i podszedł do jednego z moich przyjaciół. Poszedłem do kiosku na Piazza dei Cinquecento przy Piazza Esedra. Po kilku minutach mężczyzna podjechał pod kiosk, wysiadł i podszedł do mnie. Nie złożył mi konkretnych propozycji, choć wiedziałem mniej więcej, o co mu chodzi. Zabrał mnie do restauracji niedaleko bazyliki św. Pawła. Zjadłem, bo byłem głodny, on wypił tylko piwo. Potem wsiedliśmy do samochodu. Po drodze powiedział, że zawiezie mnie na oddalone pole, że coś mi zrobi i da za to 20 tysięcy lirów. Mówiąc to, dotykał mi nóg i pieścił genitalia.

Zjechał z drogi asfaltowej i wjechał w alejkę z bitej ziemi. Najpierw wziął mi członka do ust, ale nie skończył ssać, tylko powiedział, żebym wysiadł z samochodu. Kazał mi się oprzeć o metalową siatkę ogrodzenia i przywarł do mnie od tyłu, próbując spuścić mi spodnie. Powiedziałem, żeby przestał, ale on podniósł z ziemi kołek - taki, jakimi się grodzi ogrody - i chciał mi go wsadzić w siedzenie. Złapałem kawałek drewna, odwróciłem się i powiedziałem: »Zwariowałeś? «. Był bez okularów. Wyglądał jak wariat, aż się przestraszyłem.

Uciekłem w stronę asfaltowej drogi, po błocie, a Paolo biegł za mną. Upadłem, poczułem go na sobie. Uderzył mnie w głowę kijem. Złapałem ten kij oburącz i zdołałem odpędzić Paola od siebie. Znów uciekłem i znów mnie dopadł. Uderzył mnie w skroń, bił po głowie i po innych częściach ciała. Podniosłem deskę i roztrzaskałem mu ją na głowie, ale nie przestał. Wydawało mi się, że nic nie czuje, nawet kiedy dwa razy kopnąłem go w jaja. Więc złapałem go za włosy, przygiąłem mu głowę do ziemi i dwa razy kopnąłem w twarz. Paolo chwiał się, ale miał dość sił, żeby uderzyć mnie kijem w nos. Wtedy straciłem kontrolę, krawędziami dwóch kawałków deski uderzyłem go kilka razy, aż usłyszałem, jak upada na ziemię i rzęzi. Wtedy pobiegłem w stronę samochodu. Nie pamiętam, czy uciekając przejechałem po jego ciele".

Sprawa wydawała się jasna - "sam się o to prosił", jak miał skomentować śmierć Pasoliniego Giulio Andreotti, czołowy polityk chrześcijańskiej demokracji, wielokrotny minister i premier. Nawet kuzyn reżysera Nico Naldini apelował, żeby nie doszukiwać się spisku.

- Mnie jednak - mówi dziś mec. Calvi - nie dawało spokoju podejrzenie, a nawet pewność, że Pelosi był tylko narzędziem. Pasolini był człowiekiem drobnym, lecz silnym. Pelosi był nastolatkiem. Czy byłby w stanie sam, bez pomocy innych, tak go zmasakrować?

Podobne podejrzenia mają również inni. Orianie Fallaci udaje się nawet uzyskać nieoczekiwane relacje świadków - opublikowała je 14 listopada 1975 r. w tygodniku "l'Europeo". "Istnieje również - pisała - inna wersja śmierci Pasoliniego: wersja, którą policja prawdopodobnie zdążyła już poznać, lecz o której nie mówi (...). Opiera się ona na świadectwach niektórych mieszkańców oraz bywalców baraków wokół placu, na którym został zamordowany Pier Paolo Pasolini. Zwłaszcza na tym, co przez pół godziny widział i słyszał pewien rzymianin, który w jednym z tych baraków miał schadzkę z kobietą niebędącą jego żoną. Oto, czego nie mówi - przynajmniej na razie - a co miałby do powiedzenia.

Pasolini został zaatakowany i zamordowany nie tylko przez Pelosiego, lecz jeszcze przez dwóch chuliganów, prawdopodobnie dobrze znanych w środowisku narkomanów. Po północy nadjechali motocyklem i razem z Pasolinim oraz Pelosim weszli do jednego z baraków, który pisarz wynajmował za sto tysięcy lirów za każdym razem, kiedy udawał się w to miejsce (...). Gwałtowna sprzeczka wybuchła jakiś czas po wejściu czterech mężczyzn do baraku. Któryś z trzech wyrostków krzyczał »Świnia, wstrętna świnia «. W pewnej chwili drzwi otworzyły się, Pasolini wyszedł i zaczął biec w kierunku swego samochodu. Dotarł do niego i chciał wsiąść, lecz dwaj chłopcy z motocykla dopadli go i wyciągnęli na zewnątrz. Pasolini wyśliznął się i rzucił do ucieczki, ale cała trójka znów go dopadła i zaczęła bić. Tym razem deskami i łańcuchami. Każdy z chłopców trzymał w ręku deskę, a dwaj motocykliści, bardziej postawni, również łańcuchy. Przerażony świadek, który nie chce opowiadać o całym wydarzeniu policji, mówi również, że widział twarze całej trójki napastników.

Była mniej więcej pierwsza w nocy, a kłótnia, którą musieli słyszeć wszyscy w okolicy, trwała jeszcze około pół godziny. Świadek widział również i to, że Pasolini próbował się bronić. Kiedy upadł bez sił, dwaj chłopcy pobiegli do jego samochodu i przejechali dwukrotnie po jego ciele, a Pelosi przyglądał się wszystkiemu z ubocza. Potem ci dwaj wysiedli z samochodu, wsiedli na motocykl i odjechali, a Pelosi krzyczał: »Zostawiacie mnie samego, zostawiacie mnie tutaj?! « (...) Wreszcie podszedł do samochodu Pasoliniego, wsiadł i odjechał”.