Reformy przełomu lat 80. i 90. uruchomiły mechanizmy wzrostu gospodarczego i wzrostu dobrobytu. Przede wszystkim zaś stworzone zostały podstawy pod demokratyczny kapitalizm tak solidne, że nie zepsuły ich kolejne rządy nawet wówczas, gdy dochodziły do władzy pod hasłem "Balcerowicz musi odejść". W praktyce rządy realizowały mniej lub bardziej udolnie politykę wyznaczoną planem Balcerowicza. Tyle że już nigdy później nie udało się w tak krótkim czasie zmobilizować społeczeństwa i polityków do poparcia reform. Powoli samo słowo "reformy" stawało się dla polityków zakazane.

Znając przeszłe i późniejsze losy Polski, aż trudno uwierzyć, że coś podobnego mogło się wydarzyć. Przecież niezdolność do współdziałania, do podejmowania szybkich decyzji, popierania projektów innych niż własne w całej naszej historii wydawała się immanentną cechą elit politycznych. W dodatku w 1989 roku poruszaliśmy się w Polsce po omacku. Nie tylko przeciętny Polak, ale też elity niewiele wiedziały, jak realnie funkcjonuje gospodarka rynkowa, jak się zarządza prawdziwymi firmami, jak działa rynek kapitałowy, walutowy, banki, na czym polega polityka pieniężna. Przed 20 laty nie mieliśmy - w odróżnieniu od dzisiejszej Polski - wielu dobrze wykształconych ekonomistów mających doświadczenie pracy w instytucjach zagranicznych. Nie brakowało za to "cudotwórców" obiecujących szybką i bezbolesną drogę do dobrobytu. A mimo to wybraliśmy plan Balcerowicza, a nie pomysły czarnoksiężników.

Środowisko "Krytyki Politycznej" wytoczyło ostatnio działa przeciwko planowi Balcerowicza, twierdząc, że został on społeczeństwu narzucony bez jego zgody i bez świadomości skutków. To zarzut nietrafiony i ahistoryczny. Jesienią 1989 roku Polska nie miała wiele czasu na ratowanie gospodarki. PRL zbankrutowała już w 1982 roku. Brakowało walut na zakup najbardziej potrzebnych rzeczy - lekarstw, komponentów niezbędnych do utrzymania produkcji. Podjęcie długiej, wieloletniej debaty o kierunkach koniecznych reform byłoby samobójstwem. Co nie znaczy, że reformy podejmowano poza wiedzą i wolą społeczeństwa. Jesienią 1989 roku miliony Polaków brało los w swoje ręce, zakładało firmy, jeździło za granicę po tańszy towar, rozbijało stragany w centrach miast, przejmowało majątek upadających zakładów państwowych. Głosowali na Balcerowicza.