Pieniądze dają studentom rozmaite fundacje,
Unia Europejska, samorządy, resort nauki, a coraz częściej także i przedsiębiorcy. Najprościej jednak zdobyć stypendium właśnie na uczelni. Każda ustala wysokość wsparcia i tryb składania wniosków we własnym zakresie. Z uwagi na zmianę przepisów szczegółowych regulaminów jeszcze brak, ale są już pewne ogólne zasady.
Pieniądze z uczelni W roku akademickim 2011/12 student może ubiegać się na uczelni o stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych i stypendium rektora dla najlepszych studentów. Wsparcie przyznawane jest na okres do dziesięciu miesięcy, a gdy ostatni rok studiów trwa jeden semestr - na okres do pięciu miesięcy. Wypłaca się je co miesiąc. Studiujący na kilku kierunkach może otrzymywać stypendium socjalne, specjalne dla niepełnosprawnych i rektora dla najlepszych studentów (a także zapomogi i stypendia od ministra, o których niżej) tylko na jednym, wskazanym przez siebie kierunku studiów.
Stypendium socjalne Stypendium socjalne może dostać osoba w trudnej sytuacji materialnej. Konkretną wysokość dochodu netto na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do wsparcia ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym samorządem. Musi jednak zmieścić się w określonych ustawowo widełkach. Obecnie jest to nie mniej niż 351 zł i nie więcej niż 602 zł. Nowelizacja podnosi te progi, dzięki czemu ten rodzaj wsparcia otrzyma więcej studentów - od października 2011 r. granica wyniesie nie mniej niż 456,3 zł i nie więcej niż 782,6 zł.
Na jaką sumę można liczyć? Przykładowo w mijającym roku akademickim na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie stypendium socjalne wynosiło, w zależności od dochodu netto na osobę w rodzinie studenta, od 60,20 zł do 602 zł, a stypendium specjalne dla niepełnosprawnych - 200, 300 lub 400 zł, w zależności od stopnia niepełnosprawności. Od nowego roku akademickiego stypendia socjalne mają być wyższe, bo proporcja między środkami z dotacji na świadczenia socjalne a środkami na stypendia naukowe zmienia się na korzyść tych pierwszych.
Na mieszkanie i zapomogi Nowelizacja likwiduje m.in. odrębne stypendia mieszkaniowe, wprowadzając w zamian nową zasadę: student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniałby studiowanie. Zwiększone wsparcie można otrzymać także z tytułu zamieszkania z niepracującym małżonkiem lub swoim dzieckiem.
Poza tym, podobnie jak w poprzednich latach, studiujący, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, może liczyć na zapomogę. Przyznaje się ją maksymalnie dwa razy do roku. Przykładowo na Uniwersytecie Szczecińskim maksymalna wysokość jednorazowej zapomogi wynosi w bieżącym semestrze 750 zł.
Rektor pomaga Nowością są stypendia rektora dla najlepszych studentów, które od 1 października br. zastąpią stypendia za wyniki w nauce i sporcie. "Stara" ustawa przewidywała, że wsparcie za wyniki w nauce można dostać za wysoką średnią ocen. Teraz będą liczyć się także osiągnięcia naukowe czy artystyczne. Z kolei kryteria dla studentów sportowców pozostają bez zmian: wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.
Stypendia rektora dla najlepszych studentów dostanie maksymalnie 10 proc. studentów na danym kierunku. Będą przyznawane na wniosek studenta (poprzednio niektóre uczelnie przydzielały wsparcie za wyniki w nauce "z automatu").
Ponieważ jednym z kryteriów jest średnia ocen, o przyznanie stypendium można ubiegać się dopiero od drugiego roku studiów. Jest jednak wyjątek: pieniądze może dostać także ten, kto zacznie
studia drugiego stopnia (dawne uzupełniające magisterskie) w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia (dawnych licencjackich), o ile spełnił pozostałe wymagane kryteria.
Kierunki zamawiane Najlepsi studenci niektórych kierunków matematycznych, technicznych i przyrodniczych, które resort nauki uznał za kluczowe dla naszej gospodarki (to tzw. kierunki zamawiane), mogą liczyć na unijne stypendia w wysokości do 1 tys. zł miesięcznie. Wsparcie na pierwszy rok studiów przyznaje się na podstawie ocen ze świadectwa maturalnego, w latach późniejszych - postępów w nauce. Szczegóły ustalają uczelnie, które wygrały konkursy o dofinansowanie. Najlepiej pytać o nie w dziekanacie.
Wsparcie od ministra Utalentowani studenci mogą je dostać za osiągnięcia w nauce oraz za wybitne osiągnięcia sportowe. Wniosek o wsparcie składa rektor uczelni do 20 października. Decyzję o przyznaniu funduszy, które są wypłacane z wyrównaniem za okres od 1 października, podejmuje do 10 grudnia minister nauki i szkolnictwa wyższego. Wsparcie przyznaje się na dziesięć miesięcy (lub pięć, gdy ostatni rok studiów trwa semestr). W poprzednich latach stypendyści dostawali po 1,3 tys. zł miesięcznie. Tegoroczna stawka nie jest jeszcze znana - ministerstwo poda ją w październiku br. Stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może otrzymać ten, kto ma osiągnięcia naukowe i wykazuje się aktywnością naukową. Trzeba też spełnić inne kryteria: zaliczyć kolejny rok studiów, nie powtarzać żadnego roku (chyba że z przyczyn zdrowotnych), mieć średnią ocen co najmniej 4,5 - jeśli najwyższą oceną w skali ocen jest 5, 4,7 - przy najwyższej ocenie 5,5 lub 5 - jeśli skala ocen kończy się na 6.
Z kolei stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe może zdobyć student, który zaliczył kolejny rok studiów i nie powtarzał żadnego roku (chyba że z przyczyn zdrowotnych) oraz uzyskał w okresie zaliczonych lat studiów udokumentowany wysoki wynik sportowy we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym. Powyższe zasady będą obowiązywać jeszcze tylko przez rok. Od roku akademickiego 2012/13 wsparcie ministra będzie wypłacane w jednej transzy.
Diamentowy Grant Nowością w najbliższym roku akademickim będą za to tzw. diamentowe granty. Wybitnie uzdolnieni absolwenci studiów licencjackich i inżynierskich oraz studenci po ukończeniu trzeciego roku jednolitych studiów magisterskich będą mogli otrzymać w drodze ministerialnego konkursu pieniądze na badania naukowe. Wsparcie otrzyma łącznie nie więcej niż sto osób. Szczegóły pojawią się niebawem na stronie resortu nauki: www.nauka.gov.pl.
Stypendia pomostowe Stypendia pomostowe w wysokości 500 zł miesięcznie oferuje Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności. Wsparcie przyznawane jest na 10 miesięcy tegorocznym maturzystom, którzy: dobrze zdali egzamin dojrzałości, zostali przyjęci na stacjonarne studia magisterskie w polskich państwowych uczelniach, realizowane w trybie jednolitym lub dwustopniowym, mieszkają na wsi lub w mieście do 20 tys. mieszkańców, a dochód na osobę w ich rodzinie nie przekracza 970 zł netto lub 1109 zł netto, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Ponadto należy spełnić jeden z pozostałych warunków, czyli: pochodzić z rodziny byłego pracownika Państwowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Rolnej (PPGR), być uczestnikiem III etapu olimpiad przedmiotowych w szkole ponadgimnazjalnej, być wychowankiem rodziny zastępczej lub państwowego domu dziecka albo mieć rekomendację pozarządowej organizacji lokalnej. Wnioski składa się przez internet na stronie http://www.stypendia-pomostowe.pl/program_stypendiow_pomostowych.html między 1 lipca br. a 16 sierpnia br. Na tej samej stronie można znaleźć wykaz dokumentów niezbędnych do ubiegania się o wsparcie i kontakty do terenowych oddziałów Agencji Nieruchomości Rolnych oraz organizacji lokalnych, które przyjmują te dokumenty po wypełnieniu wniosku.
Agrafka Agory 380 zł miesięcznie będą otrzymywać stypendyści programu "Agrafka Agory", realizowanego przez Fundację Agory i Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce. Wsparcie, które będzie wypłacane przez dziewięć miesięcy od października 2011 r. do czerwca 2012 r. włącznie, można przeznaczyć m.in. na czesne na uczelni, opłacanie kursów czy zakup podręczników. Konkursy przeprowadzą lokalne organizacje stypendialne, których lista dostępna jest na stronie www.filantropia.org.pl w zakładce dotyczącej programu. O fundusze mogą ubiegać się studenci, którzy mają udokumentowane osiągnięcia w dziedzinach nauk ścisłych, artystycznych lub humanistycznych (średnia ocen) i niski średni miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie. Preferowani będą mieszkańcy wsi i małych miejscowości. Na stronach internetowych lokalnych organizacji - np. Nidzickiego Funduszu Lokalnego (www.funduszlokalny.nidzica.pl) czy Podkarpackiej Fundacji Rozwoju Kultury (www.interpiano.pl) - niedługo pojawią się szczegółowe informacje dotyczące kryteriów i sposobu ubiegania się o wsparcie.
Gdzie jeszcze szukać Zdarza się, że uczelnie przyznają dodatkowe stypendia. Przykładowo na Uniwersytecie Jagiellońskim pochodzą one z Funduszu im. Stanisława Estreichera, Funduszu im. Jana Kochanowskiego i Rektorskiego Funduszu Stypendialnego dla laureatów olimpiad (więcej: http://www.uj.edu.pl/web/oip/wlasne-fundusze-stypendialne). Czasem wsparcie oferują nawet poszczególne wydziały. Np. na toruńskim Uniwersytecie Mikołaja Kopernika uczestnicy okręgowych etapów olimpiady z fizyki, którzy zajęli czołowe miejsca w zorganizowanym na uczelni konkursie, i zdecydują się studiować w Toruniu fizykę, fizykę techniczną lub astronomię, dostaną stypendia w wysokości 300 zł miesięcznie. Informacje o kolejnej edycji konkursu ukażą się na stronie www.fizyka.umk.pl.
Opłaca się również sprawdzać strony miasta, powiatu i województwa oraz witryny firm. Przykładowo w mijającym roku akademickim łódzkie firmy przyznały studentom 17 stypendiów w wysokości co najmniej 500 zł brutto miesięcznie w ramach programu "Młodzi w Łodzi". Więcej: mlodziwlodzi.pl.
Wiele informacji można znaleźć też w internecie, np. na portalu www.mojestypendium.pl. O programy stypendialne można też pytać w europejskiej informacji dla młodzieży, czyli wspieranej przez Komisję Europejską i
Ministerstwo Edukacji Narodowej międzynarodowej sieci Eurodesk. Działa w niej ponad tysiąc organizacji, w tym ponad 70 w ramach Eurodesk Polska. Na stronie www.eurodesk.pl znajdziemy m.in. listę regionalnych i lokalnych punktów Eurodesk Polska i wyszukiwarkę projektów - nie tylko stypendialnych, ale też np. wolontariatów. Krajowe biuro Eurodesk Polska mieści się w Warszawie przy ul. Mokotowskiej 43 na I piętrze, tel. 22 622 66 70 lub 22 463 14 50.
