1. Czy przekazywanie 1 proc. podatku organizacjom pożytku publicznego jest obowiązkowe?

Oczywiście, że nie. Warto to jednak zrobić, bo dzięki temu sami decydujemy, na co pójdzie niewielka część naszego podatku. Możemy przy tym wspierać cele bliskie naszemu sercu. Ale jeśli nie przekażemy 1 proc. OPP, nikt na nas nie będzie jednak krzyczał. Nie będzie żadnej kary.

2. Czy przekazanie 1 proc. jest bezpieczne? Czy nie ściągnę tym sobie na głowę gniewu fiskusa?

Absolutnie bezpieczne. O żadnym gniewie nie ma mowy. Prawo podatników do dzielenia się niewielką częścią podatku z organizacjami pożytku publicznego parlament zapisał w ustawie o podatku od dochodów osobistych (PIT). Za zgodą rządu. Zresztą w zeszłym roku do przekazywania 1 proc. podatku publicznie zachęcał nawet minister finansów Jan Vincent-Rostowski. Doprawdy nie ma się czego obawiać. Przeciwnie, można sobie w ten sposób zaskarbić wdzięczność osób, które nie radzą sobie w życiu tak dobrze jak my. 1 proc. swojego rocznego podatku możemy wspierać organizacje pożytku publicznego, czyli różnego rodzaju fundacje i stowarzyszenia, m.in. prowadzące i wspierające hospicja, stołówki i noclegownie dla biednych i bezdomnych, finansujące leczenie osób, których na to nie stać, naukę i wypoczynek dzieci z ubogich rodzin, ale także instytucje i przedsięwzięcia kulturalne, kluby i organizacje sportowe czy instytucje opiekujące się zwierzętami. Jest w czym wybierać.

3. Co zyskujemy, przekazując 1 proc.?

Bezpośredni wpływ na to, jak wydawane są nasze pieniądze. Niewielka ich część, ale dobre i to. Jeśli nie zdecydujemy się na przekazanie 1 proc. podatku OPP, pieniądze te i tak nie zostaną w naszych kieszeniach. Zabierze je fiskus. Trafią do wspólnego worka budżetowego, i to politycy zdecydują, jak je wydać. Mało to razy zżymaliśmy się, że źle wydają nasze ciężko zarobione pieniądze, że je marnotrawią? 1 proc. daje nam okazję, żeby wziąć sprawy w swoje ręce.

4. Jak dać 1 proc.?

Teraz to wyjątkowo łatwe. Nie trzeba już wyciągać dodatkowych pieniędzy z własnej kieszeni. Nie trzeba z nimi biegać do banku czy na pocztę. Wystarczy w zeznaniu rocznym wskazać organizację, z którą chcemy się podzielić podatkiem. W specjalne rubryki trzeba tylko wpisywać jej nazwę, numer KRS (Krajowy Rejestr Sądowy) i kwotę, którą przekazujemy. Reszta należy do fiskusa. To on prześle "naszej" organizacji pieniądze z 1 proc.

5. Podobno nie każdą fundację czy stowarzyszenie można obdarować 1 proc. podatku. Które można?

To prawda. Liczą się tylko te fundacje czy stowarzyszenia, które mają status organizacji pożytku publicznego. Takich organizacji jest już jednak przeszło 6 tys.

6. W PIT trzeba podać dokładną nazwę wybranej OPP i jej numer KRS. Gdzie ich szukać?

Listę organizacji z wymaganym statusem można znaleźć na płycie do wypełniania PIT, którą w poniedziałek dołączyliśmy do "Gazety". W poszukiwaniu OPP można też jednak zajrzeć do serwisu informacyjnego Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej (www.pozytek.gov.pl), do Krajowego Rejestru Sądowego (http://opp.ms.gov.pl) albo do bazy organizacji pożytku publicznego (www.baza.pozytek.ngo.pl).

7. Czy to prawda, że emeryt, który chce przekazać 1 proc., musi się samodzielnie rozliczyć z fiskusem?

Niestety, tak. Reguła jest taka - emeryta rozlicza z podatku ZUS. Jeśli jednak emeryt dorabiał gdzieś do emerytury, musi sam złożyć PIT (uwzględnia w nim emeryturę i dochody np. z pracy na pół etatu w biurze). To samo jeśli chce skorzystać z ulg (np. za darowizny, internet czy odsetkowej). Również chęć przekazania 1 proc. podatku organizacji pożytku publicznego oznacza dla emeryta konieczność samodzielnego wypełnienia PIT. OPP zabiegają wprawdzie o to, by emeryt mógł informować ZUS, że chce przekazać 1 proc. danej fundacji czy stowarzyszeniu, tak by ów ubezpieczyciel mógł to uwzględnić w rozliczeniu podatkowym emeryta, na razie jednak zabiegi te nie przyniosły rezultatu.

8. Czy to prawda, że w rozliczeniu z fiskusem za 2008 r. 1 proc. podatku mogą też przekazać osoby prowadzące działalność gospodarczą opodatkowaną liniowym 19-proc. PIT?

Tak. Taka możliwość pojawiła się już rok temu. Mocno zabiegały o nią organizacje pożytku publicznego. 1 proc. można teraz odciągnąć i przekazać OPP od dochodów z działalności gospodarczej opodatkowanych 19-proc. liniowym PIT. To samo dotyczy także dochodów z giełdy. W PIT-36L ("liniowy") i PIT-38 ("giełdowy") są specjalne rubryki do wskazania fundacji czy stowarzyszenia, numeru KRS i wyliczenia kwoty przekazywanego podatku.

9. Czy swoim 1 proc. mogę się podzielić z kilkoma OPP?

Niestety, nie. Tu od zeszłego roku nic się nie zmieniło. Ministerstwo Finansów obstaje przy swoim - twierdzi, że byłoby to zbyt duże utrudnienie dla urzędów skarbowych, a duże rozdrobnienie przekazywanych kwot oznaczałoby dodatkowo wysokie koszty obsługi akcji przekazywania pieniędzy do OPP. I choć w zeszłym roku pojawił się pomysł, by to zmienić, resort finansów przekonał posłów, że nie warto tego robić. W tej sytuacji, jeśli chcemy wspierać kilka OPP, nie pozostaje nam nic innego jak zasilanie w każdym roku innej z nich. No, chyba że mamy dochody z kilku źródeł np. z pracy na etacie, inwestycji na giełdzie i z własnej firmy opodatkowanej liniowym, 19-proc. PIT. W takim przypadku składamy trzy różne PIT-y. I w każdym możemy się podzielić podatkiem z inną OPP. Do dyspozycji mamy dodatkowo zwykłe darowizny - możemy nimi wspierać szlachetne cele w ciągu roku, a po jego zakończeniu będziemy dzięki temu mieli ulgę podatkową.

10. Czy "moja" OPP dowie się, że to ja wsparłem jej działalność swoim podatkiem?

Od tego roku to jest możliwe. W PIT-ach pojawiły się specjalne rubryki - zaznaczając je, podatnik wyraża zgodę na to, by urząd skarbowy przekazał wspartej przez niego fundacji czy stowarzyszeniu jego dane (imię, nazwisko, adres). Poda też wysokość przekazanego w ramach 1 proc. podatku.

11. Nie mogę dać więcej niż 1 proc. Czy mogę przekazać mniej?

Tak. Jest taka możliwość. Jeśli ktoś z jakichś powodów nie chce dawać 1 proc. podatku, ale np. 0,5 albo 0,99 proc., może to zrobić. Tu podatnik ma pełną dowolność. Byleby nie przekroczył 1 proc.

12. Czy w PIT za 2008 r. można wskazać konkretny cel, na który ma pójść 1 proc. podatku?

Tak. Jest taka możliwość. W tegorocznych PIT-ach przeznaczono na to nawet specjalne rubryki. Podatnik może w nich wskazać np. konkretną osobę, której leczenie chce wesprzeć 1 proc. swojego podatku. Osoba ta musi być oczywiście podopieczną OPP, której przekazał pieniądze z podatku. Ministerstwo Finansów zwraca wprawdzie uwagę, że "przejaw woli podatnika nie stanowi obowiązku dla organizacji pożytku publicznego", ale fundacje i stowarzyszenia z reguły stosują się do wskazań osób przekazujących im swoje pieniądze na konkretne cele.

13. Czy przekazanie 1 proc. podatku kłóci się z ulgą za darowizny?

Nie. To dwie różne sprawy. W ramach ulgi można od dochodu odliczać darowizny przekazane na szlachetne cele w ciągu 2008 r. Limit ulgi to 6 proc. naszego rocznego dochodu. Oczywiście można dać więcej, ale odliczyć można do 6 proc. Te darowizny nie mają przy tym żadnego wpływu na przekazanie 1 proc. podatku. Można i darowywać, i dzielić się podatkiem. To chwalebne.

14. Kiedy urzędy skarbowe przekazują 1 proc. wskazanym przez podatników fundacjom czy stowarzyszeniom?

Niedawno Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że zgodnie z przepisami urzędy zrobią to w trzecim i w czwartym miesiącu, licząc od końca miesiąca, w którym upłynie termin składania zeznań podatkowych. Jeśli więc termin na złożenie PIT upływa z końcem kwietnia, to pieniądze trafią do OPP w lipcu i w sierpniu. W tej sytuacji to, czy podatnik złoży PIT na początku, czy pod koniec okresu rozliczeń, nie ma wpływu na termin przekazania pieniędzy fundacjom i stowarzyszeniom.