Od początku roku Poczta Polska, która odpowiada za zbieranie abonamentu RTV, wysłała 1 mln 448 tys. zawiadomień o zaległościach (w 2009 r. było ich 2 mln 49 tys.). I nieustająco śle kolejne.

Pani Elżbieta (nazwisko znane redakcji), od sześciu lat na emeryturze, właśnie je dostała. W uproszczeniu wygląda ono tak: prośba o zapłatę, w przypadku braku uregulowania należności zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Pani Elżbieta zalega 831 zł (w tym 151 zł odsetek).

Dlaczego nie płaci, choć powinna? - To mój protest przeciwko reżimowej telewizji. To, co się tam dzieje, zwłaszcza w "Jedynce", przechodzi ludzkie wyobrażenie. Tak partyjnej, PiS-owskiej telewizji to i za komuny nie było - przekonuje emerytka.

Do "Gazety" zgłaszają się też emeryci, którzy twierdzą, że Poczta domaga się od nich pieniędzy, choć nie powinna. 67-letnia pani Barbara z warszawskiego Ursynowa dowiedziała się kilka dni temu, że jest winna 400 zł. - Tyle że ja dwa lata temu telewizor i radio wyrejestrowałam - dziwi się kobieta. Wezwanie do zapłaty 200 zł dostała też pani Maria. Dawno temu skończyła 75 lat i płacić za telewizor i radio zgodnie z prawem nie musi. - Nie jest pani pierwsza, codziennie po kilka osób przychodzi do nas z reklamacją. Jedni płacą, bo chcą mieć spokój. Inni się zastanawiają - usłyszała na poczcie.

Skąd presja

Na operatora, aby wziął się ostro do ściągania abonamentu, naciska Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. - Wysyłamy do Poczty monity, aby jeszcze lepiej wykonywała swoje ustawowe obowiązki. Od tego zależy bowiem przyszłość mediów publicznych - tłumaczył nam Jarosław Firlej z KRRiT.

Polskie Radio i TVP są w dramatycznej sytuacji. W 2009 r. przychody telewizji publicznej spadły o 8 proc., a strata netto przekroczyła 205 mln zł. Krajowa Rada szacuje, że w tym roku z abonamentu w pesymistycznym wariancie może spłynąć tylko 300-400 mln zł! (w ubiegłym roku było ponad 630 mln zł).

Poczta w ściąganiu zadłużenia z tytułu abonamentu jest mało skuteczna. KRRiT, nawet jakby chciała, nie może jednak zrezygnować z jej usług. - Zgłaszają się do nas prywatne firmy, a nawet banki z prośbą, czy nie mogłyby dla nas ściągać abonamentu. Ale my musimy działać zgodnie z prawem. A prawo monopol daje Poczcie - mówią przedstawiciele Rady.

Polacy nie chcą płacić

Tajemnicą poliszynela jest, że jedynie ok. 36 proc. gospodarstw domowych ma zarejestrowane odbiorniki RTV i terminowo płaci abonament (17 zł miesięcznie). Liczba ta regularnie spada - w ub.r. ponad 300 tys. osób je wyrejestrowało (trzeba w tym celu iść na pocztę).

Co czeka osoby, które nie płacą abonamentu?

Przykład 1. Mam niezarejestrowany odbiornik telewizyjny i nie płacę.

Rzecznik praw obywatelskich (zmarły w Smoleńsku Janusz Kochanowski) przekonywał, że cały system ściągania abonamentu jest nieskuteczny, a przez to niekonstytucyjny. Bo jeśli ktoś telewizor (radio) ma, nie zarejestrował go i nie płaci, bardzo trudno go za to ukarać. Teoretycznie pracownicy Poczty Polskiej są upoważnieni do przeprowadzania kontroli w tej sprawie i nakładania kar (trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej).

Jeśli jednak taki kontroler zapuka do drzwi Kowalskiego, ten może go do domu zwyczajnie nie wpuścić. I tak zazwyczaj robi.

Przykład 2. Mam zarejestrowany odbiornik telewizyjny i nie płacę. Teraz dostałem upomnienie. Co robić?

Na koniec 2009 r. prawie 3 mln gospodarstw domowych zalegało z opłatami powyżej trzech miesięcy, co spowodowało zaległości na kwotę ponad 1,4 mld zł netto.

Poczta hurtowo rozsyła do dłużników zawiadomienia o zadłużeniu. Informuje w nich, że: "W przypadku braku uregulowania należności zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje obciążenie dodatkowymi kosztami prowadzonej egzekucji".

Jak twierdzi Poczta, powyższe zawiadomienia są wysyłane "w celu zdopingowania abonenta do wniesienia opłaty abonamentowej".

Część prawników (i nie tylko) ma jednak wątpliwości, czy i jak Poczta może domagać się egzekucji tych pieniędzy. - Obecny stan prawny nie pozwala na egzekwowanie przez operatora publicznego opłat abonamentowych w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mimo iż art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do opłat abonamentowych - tłumaczył w odpowiedzi na interpelację poselską wiceminister infrastruktury już dwa lata temu.

Dlaczego? - Ustawa ta nie określa przedawnienia zarówno co do obowiązku uiszczania opłat abonamentowych wynikającego wprost z ustawy, jak i uiszczania należności z tytułu braku rejestracji odbiorników RTV ustalanych w drodze decyzji administracyjnej; nie ustala też terminu zapłaty wymaganej należności w razie stwierdzenia używania odbiorników bez rejestracji ani nie upoważnia do tego organu wydającego decyzję - wyjaśniał wiceminister.