Krokiem w stronę modelu „palmerowskiego” jest za to postać Toma Becka, który przewodzi USA w chwili, gdy w stronę Ziemi pędzi ogromna asteroida („Dzień Zagłady”, 1998, reż. Mimi Leder). Beck pojawia się tylko na chwilę, ale, na ile można się zorientować, jest prezydentem kompetentnym i bogobojnym zarazem, który w obliczu zagłady nie tylko przygotowuje akcję ratunkową, ale i modli się za ocalenie ludzkości. Postać zagrana przez Morgana Freemana została odczytana przez krytyków jako pierwszy przykład czarnoskórego prezydenta w filmie hollywoodzkim. Niewykluczone jednak, że sam pomysł na zestawienie afroamerykańskiego prezydenta i zabójczej asteroidy został zaczerpnięty z książki „Moonfall” (1998, wyd. polskie „Zagłada księżyca”, 2002) opowiadającej z grubsza o tym samym.

Podobny do Becka, przynajmniej pod względem pobożności, jest prezydent Gerald Fitzhugh z religijnego science-fiction „Left Behind” (seria szesnastu książek i trzech filmów) - zmagający się z samym Antychrystem, który (czy kogoś to dziwi?) przybywa z Europy i jest jednocześnie prezydentem Rumunii, sekretarzem generalnym ONZ i papieżem (sic!). Nieświadomy Fitzhugh (w „Left Behind: World at War”, 2005, reż. Craig Baxley grany przez Louisa Gossetta, Jr.) początkowo wspiera Złego, ale poznawszy jego prawdziwą naturę, bohatersko zwraca się przeciwko niemu i, niestety, równie bohatersko ginie.

Czarnoskóry prezydent - zagłada?

Walka z terroryzmem prowadzona przez prezydenta Palmera w pierwszych dwóch sezonach „24 godzin” nie jest może aż tak spektakularna, jak zmagania z asteroidami i pomiotem Szatana, ale z pewnością bliższa rzeczywistości. Palmer - choć Demokrata, to poglądom na wojnę z terroryzmem bliższy raczej Republikanom - jest prezydentem twardym i skutecznym. Kiedy zostaje zamordowany, spuściznę przejmuje jego młodszy brat Wayne (analogie do braci Kennedych są aż nadto oczywiste). Kwestia koloru skóry właściwie nie zostaje w serialu poruszona, a fakt, że prezydentem jest Afroamerykanin, traktowany jest jak coś zupełnie powszedniego i nie wzbudzającego kontrowersji (podobnie jak wcześniej w „Deep Impact”, z tą jednak różnicą, że w „24 godzinach” prezydent jest postacią nieporównanie istotniejszą, niemal centralną).

To zjawisko pozytywne i pokazujące pewną zmianę w toku myślenia Amerykanów. Nawet jeśli w rzeczywistości temat koloru skóry kandydata od czasu do czasu pojawia się wciąż w obecnej kampanii wyborczej - w dodatku w nieco schizofrenicznej atmosferze. Z jednej strony wszyscy udają, że dla przeważającej większości obywateli problem nie istnieje. Z drugiej, gdy tylko sprawa gdzieś się pojawi, temat jest szybko zamiatany pod dywan - Demokraci nie chcą, by zarzucano im tzw. "wygrywanie karty rasowej", Republikanie obawiają się oskarżeń o ukryty rasizm.

Wnioski? Czarnoskórzy prezydenci kultury popularnej są zjawiskiem nieczęstym, ale jeśli już się zdarzają, to w przeważającej większości przypadków są wybierani na urząd głosami elektoratu. Są zatem electables w znacznie większym stopniu niż kobiety, o czym będzie mowa poniżej. Sprawując urząd, zajmują się wyłącznie zadaniami rangi kosmicznej. W dodatku - ilekroć zasiadają w Gabinecie Owalnym - świat (a Amerykę w szczególności) nawiedzają katastrofy, a apokalipsa zbliża się wielkimi krokami: zadziwiająco przypomina to fantastyczne przepowiednie dotyczące ostatniego („czarnego”?) papieża. Przekaz jest więc podobny - czarnoskóry prezydent kojarzy się raczej z zagładą ludzkości (a może nawet się do niej przyczynia?), niż z naprawą systemu opieki zdrowotnej.

Desperate (White)Housewives

Kobiety na szczytach władzy są motywem nieznacznie, ale jednak, popularniejszym. Pierwszy film na ten temat, wspominany przez Alstona "Kisses for My President" z 1964 roku (reż. Curtis Bernhardt), jest jednak wybitnie seksistowski. Scenariusz skupia się na ciężkich chwilach Pierwszego Dżentelmena, który nie może odnaleźć się w nowej (w domyśle: nieco upokarzającej) roli, a pani prezydent Leslie McCloud (Polly Bergen) zajmuje się niemal wyłącznie trywialnymi spotkaniami z obywatelami. Jakby tego było mało, rezygnuje ze stanowiska, gdy tylko... zachodzi w ciążę. Przesłanie nie może być jaśniejsze - dla kobiety to rodzina powinna być priorytetem, polityka jest dla mężczyzn.

Zmiana następuje mniej więcej od lat 80., gdy sporadycznie zaczynają pojawiać się panie wiceprezydent i - rzadziej - prezydent (książki: "Czwarty K" Mario Puzo z 1990, "Czy powiemy pani prezydent?" Jeffreya Archera z 1997). Wyzwolone spod władzy męża (który zresztą zwykle się nie pojawia), nie są już co prawda kurami domowymi, ale nie wydaje się, żeby pełniły jakąś specjalnie odpowiedzialną funkcję.

Zdecydowanie najlepiej z nich wypada Kathryn Bennett (Glenn Close) z filmu akcji "Air Force One" (1997, reż. Wolfgang Petersen), która próbuje radzić sobie z kryzysem spowodowanym porwaniem przez Gary'ego Oldmana samolotu z prezydentem (Harrison Ford). Jej postać jest swoistym odpowiednikiem prezydenta granego przez Freemana - oba filmy powstały w odstępie roku. Bodaj pierwszy raz w historii Hollywood obsadziło wówczas kobietę i Afroamerykanina w takich właśnie rolach nie po to, by poruszyć kwestię rasizmu czy seksizmu, ale dlatego, że sytuacja taka zaczęła jawić się jako coś w miarę normalnego.

A jednak nie ma się co łudzić - postaci pań wiceprezydent służyć mają przede wszystkim uatrakcyjnieniu scenariusza czy książki i niemal zawsze traktowane są po macoszemu. Ich główne zadanie to wyglądać atrakcyjnie i „prezydencko” zarazem: Glenn Close także z tego zadania wywiązuje się świetnie - Ford-Close to wizualnie prawdziwy dream ticket.

Pani wiceprezydent musi być sexy!

Temat kobiety na drugim stanowisku w państwie został poważniej poruszony dopiero w filmie „The Contender” (po polsku: „Ukryta prawda”, reż. Rod Lurie ) z 2000 roku, gdzie pada kilka poważnych pytań na temat ukrytego seksizmu w amerykańskiej polityce.

Senator Laine Hanson (Joan Allen), wybrana przez prezydenta na swoją zastępczynię, musi przebrnąć przez procedurę zatwierdzenia przez Kongres, gdzie jest zaciekle atakowana przez agresywną republikańską większość pod wodzą Gary'ego Oldmana (znowu!), uosabiającego w przerysowany sposób republikańskie zło wszelakie. Nie trzeba dodawać, że z tej walki pani wiceprezydent wychodzi zwycięsko (to zresztą na cześć tej aktorki, grana przez Geenę Davis bohaterka późniejszego "Commander in Chief" nosi takie, a nie inne nazwisko, zaś postać niegodziwego Spikera Izby Reprezentantów granego przez Donalda Sutherlanda jest kalką postaci Oldmana; podobieństwa nie dziwią, jeśli zdamy sobie sprawę, że twórcą tego serialu był reżyser "The Contender", prywatnie gorący zwolennik Hillary Clinton).

Senator Hanson, indagowana na okoliczność swobodnego trybu życia w czasie studiów, co ma ją w oczach Republikanów dyskwalifikować, odpowiada pytaniem - czy mężczyznę spytano by o to samo? Warto porównać to z odpowiedziami sztabu McCaina na pojawiające się pytania, czy gubernator Palin powinna kandydować, mając pięcioro dzieci, w tym jedno maleńkie i ciężko chore. Wszystkie tego typu pytania z miejsca zostały zbyte jako seksistowskie, a od tego czasu Republikanie oskarżają o seksizm każdego, kto ma odwagę wątpić w kompetencje pani Palin - w tym feministki z ikoną ruchu Glorią Steinem na czele. Jakaż zmiana nastąpiła w ciągu czterdziestu lat, odkąd pani prezydent McCloud ustępowała ze stanowiska z powodu błahej ciąży!

Jedna wyraźna różnica pozostaje. O ile czarnoskórzy politycy na ogół zostają prezydentami na własną rękę, o tyle kobiety lądują na stanowisku wiceprezydenta, a więc są na pozycji nie dość, że podporządkowanej, to w dodatku niespecjalnie istotnej. Jeśli sięgają stopień wyżej, to z powodu śmierci szefa, a więc w wyniku okoliczności od nich niezależnych. I zawsze muszą udowadniać, słowem i czynem, że są odpowiednią osobą na tym stanowisku - robi tak nawet stawiana za wzór prezydent Allen. Równocześnie wymaga się od nich, by były kobiece - prezydent może wyglądać jak małpa z pokrzywy (w granicach rozsądku), ale pani prezydent czy wiceprezydent zawsze musi być dobrze ubrana i atrakcyjna. W tym kontekście warto zauważyć, jak często wśród przymiotów Sary Palin wymienia się to, że jest "good looking woman".

Obama, Palin i czarne charaktery

Chociaż kultura popularna, która kształtuje świat wyobrażeń Amerykanów, w pewnym stopniu pomogła kobietom i Afroamerykanom w drodze na szczyt władzy, łatwo zauważyć, że miała również skutki negatywne. Alston twierdzi, że wyidealizowane postacie jednych i drugich mogą w rzeczywistości utrudniać sytuację faktycznych kandydatów (z ich wadami, słabymi stronami itd.), a ostatecznego równouprawnienia dowiodłyby filmy, w którym "dobre" prezydentki i prezydentów Afroamerykanów równoważyliby niekompetentni, butni, źli itd.

Ale czy nie dysponujemy przykładami, o które upomina się Alston? Choć monopol na ekranowych prezydentów-łajdaków zdaje się należeć do białych mężczyzn (specjalizują się w tym "24 godziny"), sytuacja nie jest wcale tak jednoznaczna: nietrudno znaleźć przypadki postaci Afroamerykanów i kobiet bądź to głupich (wspominani bracia Gilliam), bądź to niegodziwych.

W filmach, telewizji, grach komputerowych i RPG to żadna nowość, że Amerykanie wybierają albo pierwszego czarnoskórego prezydenta, albo pierwszą panią wiceprezydent