Zmierzch bogów
spektakl, Polska 2011, reż. Grzegorz Wiśniewski, wyk. Mariusz Bonaszewski, Władysław Kowalski, Dorota Kolak, Mirosław Baka
TVP Kultura wtorek 20:20 Znakomity spektakl z gdańskiego Teatru Wybrzeże to wariacja na temat niepokojącego filmu z 1969 r. Oryginał Luchina Viscontiego w niezwykły sposób łączył temat wielkich pieniędzy, wielkich namiętności i wielkiej polityki.
Reżyser wywodzący się z wpływowej mediolańskiej rodziny (większość pałaców stawiali tam jego przodkowie) stworzył osobisty obraz dynastii zniszczonej przez obsesje seksualne, dekadencję i nazizm. Pokazał wielopokoleniową rodzinę niemieckich przemysłowców w momencie ważnej decyzji. Von Essenbeckowie walczą o kontrolę nad rodzinnymi przedsiębiorstwami, ale w istocie podejmują wybory moralne. Przyłączyć się do Hitlera? Postawić na produkcję armat, czołgów? Czy zaryzykować opór? "Zmierzch..." był przełomem w spojrzeniu na korzenie ideologii. Wagnerowski entourage, włoski neorealizm, perwersja - film był estetycznym szokiem, intelektualną prowokacją, a jednocześnie pierwszym dziełem podejmującym kwestię odpowiedzialności przemysłu za sukces faszyzmu.
Grzegorz Wiśniewski nie szukał dla dzieła Viscontiego aktualnych kontekstów. Stworzył opowieść o degenerującej żądzy władzy. Wplótł w scenariusz fragmenty "Makbeta", zbudował monumentalną scenografię przywodzącą na myśl pałace wymarłej cywilizacji. W tej symbolicznej przestrzeni każda zbrodnia jest zbrodnią popełnioną przez konkretnego człowieka. Wiśniewski pokazuje nie tyle zmierzch "bogów", ile skutki banalnych ludzkich niegodziwości.
