Nie umiem ocenić, kto ma rację w sporze Ziobry z Kaczyńskim. Z jednej strony, kto w partii wodzowskiej podważa nieomylność wodza, ten z istoty sprawy stawia się poza nią. A
PiS jest partią wodzowską. Specjalnych dowodów nie trzeba poza tym, co działo się przez ostatnie lata, gdy cała partia z najwyższym wysiłkiem klonowała, imitowała, tłumaczyła, broniła racji i sensu przedziwnych politycznych, programowych, personalnych, emocjonalnych zawijasów Prezesa.
To wynikało z niepisanej dwupunktowej konstytucji PiS-u mówiącej, że: 1.
Jarosław Kaczyński ma rację; 2. W razie wątpliwości patrz pkt 1. W tym sensie samo wspomnienie o potrzebie wewnętrznej demokracji było ewidentnym sprzeniewierzeniem się partyjnej tożsamości PiS-u. Z partii wodzowskiej się za takie rzeczy wyrzuca. I już. Ziobryści to spore
dzieci, które dobrze wiedziały, w co się bawią, czyli jaką partię współtworzą i jakiej służą władzy. Ale
ale to nie wszystko. Bo partia polityczna nie jest prywatną grupką ludzi, którzy się lubią nawzajem lub chcą coś razem robić. Każda partia jest instytucją publiczną wypełniającą ważne publiczne funkcje na ściśle określonych w ustawie zasadach, zgodnie z którymi ma określone prawa (np. do subwencji), ale też obowiązki (np. sprawozdawcze) i ograniczenia (np. działalności gospodarczej).
Ustawa mówi między innymi, że ''partie polityczne kształtują swoje struktury oraz zasady działania zgodnie z zasadami demokracji''. Czy wyrzucenie ziobrystów (podobnie jak wcześniejsze wyrzucenie Dorna, Jakubiak, Kluzik) jest zgodne z zasadami demokracji? Samo wyrzucenie prawdopodobnie tak. Uzasadnienia wygłaszane przez tych, którzy w PiS zostali - z całą pewnością nie.
Ani krytyka władz partii, ani postulowanie zmiany metod działania, ani domaganie się większej demokracji nie przekracza zasad demokracji. Natomiast karanie za to je oczywiście przekracza. I ewidentnie łamie.
To się wydaje proste. Trudniejsze jest następne pytanie, które się nieodparcie nasuwa: co w demokratycznym państwie powinno się zrobić z partią polityczną, która w życiu wewnętrznym narusza ustawowy obowiązek ''działania zgodnie z zasadami demokracji''? Inaczej mówiąc: czy polska demokracja powinna tolerować istnienie partii ewidentnie wodzowskiej (więc antydemokratycznej) już nie tylko ''de facto'', ale też ''de iure'', bo w formie uchwały podjętej przez statutowy organ?
Sprawa jest oczywiście złożona i delikatna. Partie muszą mieć autonomię. Władza nie może kontrolować działania opozycji. To by podważało istotę demokracji. Ale skoro finansujemy partie ze środków publicznych (co uważam za słuszne) i przyznajemy im różne inne specjalne uprawnienia, mamy prawo wymagać, by przestrzegały przynajmniej podstawowych zasad demokracji, szanując prawo członków do wewnętrznej debaty.
Ustawa o partiach mówi, że ''stwierdzenie sprzeczności z konstytucją celów lub działalności partii politycznych należy do właściwości Trybunału Konstytucyjnego''. Szczegóły określa ustawa o Trybunale. Myślę, że warto teraz z tego zapisu skorzystać. Nie dlatego, żeby dokuczyć PiS-owi, i zwłaszcza nie dlatego, żeby bronić Ziobry. Ale dlatego, że od dłuższego czasu spora część polskich partii zmaga się z pokusą modelu wodzowskiego, który na dłuższą metę nie służyłby nie tylko tym partiom (co dobrze widać w PiS-ie), ale też demokracji, czyli ogółowi. Stając na straży demokracji w partiach i dookreślając jej sensowne zasady, Trybunał mógłby podnieść jakość partii, demokracji i państwa, którym one służą. Co by się opłaciło nam wszystkim.
