http://wiadomosci.gazeta.pl/i/obrazki/google_search/sblank.gifhttp://wiadomosci.gazeta.pl/i/obrazki/google_search/sblank.gifhttp://bi.gazeta.pl/im/6/6164/m6164086.gif/i/obrazki/google_search/google.gif

Nobel z fizyki za najdroższą substancję na świecie

sand, pioc
2010-10-05, ostatnia aktualizacja 2010-10-05 18:01

Grafen to jedna z form węgla
Grafen to jedna z form węgla
AlexanderAlUS na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported

Nobla z fizyki dostali Andre Geim i Konstantin Novoselov z Uniwersytetu w Manchesterze za odkrycie grafenu - materiału, który wkrótce może w elektronice zdetronizować i zastąpić krzem

profesor Andre Geim
profesor Andre Geim
Konstantin Nowoselow
Konstantin Nowoselow
SERWISY
Obaj laureaci - Andriej Geim oraz Konstantin Nowosieliow - są wyjątkowo młodzi jak na laureatów Nagrody Nobla. Ale to całkiem zrozumiałe, bo także nagrodzona dziedzina badań jest bardzo młoda.

Pierwsza praca na temat grafenu - przełomowa, która poruszyła lawinę - została opublikowana w "Science" w październiku 2004 r. Rzadko się zdarza, by Komitet Noblowski uznawał tak młode odkrycia.

W tym wypadku jednak przeważyło zapewne to, że już dosłownie po pierwszych miesiącach badań grafen - "dwuwymiarowy" węgiel o grubości atomu i budowie plastra miodu - okrzyknięto "cudownym materiałem".

Najdroższa substancja świata

Grafen jest nową formą węgla i został uznany za najdroższą substancję świata. Jedna cząsteczka o grubości atomu i powierzchni równej przekrojowi włosa kosztuje około tysiąca dolarów.

Grafen przewodzi ciepło ponad dziesięć razy lepiej niż srebro a prąd znacznie lepiej niż krzem. Umożliwia budowanie superszybkich energooszczędnych tranzystorów. Procesor grafenowy jest w stanie osiągnąć częstotliwość pracy na poziomie od 500 do 1000 gigaherców.

Wyjątkowo lekki, super wytrzymały, giętki, przezroczysty, przewodzący, doskonały na tranzystory. Co chwila laboratoria dorzucają jego kolejne zalety. Dziś eksperci nie mają już wątpliwości - że raczej prędzej niż później zastąpi on krzem, który od lat jest podstawowym tworzywem elektroniki.

Prof. Novoselov opowiedział, że początkowo do uzyskiwania grafenu używali zwykłej biurowej taśmy klejącej.

Do pracy jak co dzień

Za odkrycie i opisanie właściwości grafenu naukowcy już wcześniej otrzymali wiele prestiżowych nagród w Stanach Zjednoczonych i Europie. Prof. Geim powiedział dziennikarzom, że nie spodziewał się nagrody i zamierza dziś pójść normalnie do pracy, jak co dzień.

Co ciekawe, Andre Geim otrzymał w 2000 r. Antynobla za eksperymenty nad lewitującymi żabami (i innymi obiektami lewitującymi w polu magnetycznym). Pracował wtedy na Uniwersytecie w Nijmegen (Holandia). Współautorem tej pracy był H.A.M.S. ter Tisha, czyli... homik Geima o imieniu Tisha.



Tegoroczny Nobel jest już drugim w krótkim czasie, przyznanym za odkrycie nowej formy węgla. W 1996 roku Harold Kroto z Uniwersytetu Sussex w Brighton i zespół R.E. Smalley i R.F Curl jr. z Uniwersytetu Rice w Huston dostali Nobla w dziedzinie chemii za odkrycie fulerenów, cząsteczek tworzących zamkniętą, pustą w środku bryłę.

1,5 mln dolarów do podziału

Laureaci podzielą się czekiem o wartości około 1.5 mln. dolarów. Komitet Noblowski, składający się z pięciu osób, zaprasza co roku naukowe autorytety, które wskazują kandydatów do nagrody. Procedura jest poufna. Nie można zgłaszać swojej kandydatury.

W zeszłym roku Nobla z fizyki dostały aż trzy osoby: Charles K. Kao za odkrycie sposobu transmisji światła poprzez włókna optyczne, tzw. światłowody, używane np. do transmisji sygnałów na duże odległości i do celów oświetleniowych; oraz wspólnie Willard S. Boyle i George E. Smith za półprzewodnikowy obwód obrazujący - sensor CCD, używany np. w aparatach cyfrowych i astronomii.

187 mężczyzn i 2 kobiety

Wśród 186 dotychczasowych laureatów Nobla z fizyki były tylko dwie kobiety: Maria Curie-Skłodowska w 1903 roku i Maria Goeppert-Mayer 1963. Najmłodszy laureat miał w chwili odbierania medalu zaledwie 25 lat, był to Lawrence Bragg, którego uhonorowano w 1915 roku razem z ojcem. Najsłynniejszym laureatem pozostaje oczywiście Albert Einstein.

Alfred Nobel w swoim testamencie, fundując nagrodę, na pierwszym miejscu wymienił osiągnięcia z fizyki. Pod koniec XIX wieku fizyka uważana była za siłę napędową całej nauki, a również wynalazek samego Nobla miał dużo wspólnego z tą dziedziną. Pierwsza nagroda Nobla z fizyki przyznana została w 1901 roku Wilhelmowi Rontgenowi za maszynę nazwaną od jego nazwiska rentgenem. Nagrodę przyznaje Królewska Szwedzka Akademia Nauki.

Źródło: Gazeta Wyborcza
  • 16 komentarzy
  • Drukuj
  • Ocena:

    • słabe
    • nic specjalnego
    • dobre
    • bardzo dobre
    • znakomite

    36 głosów

Kolekcje i dodatki w "Gazecie Wyborczej"

W poniedziałek z ''Gazetą'':