Równo trzy miesiące temu Trybunał Praw Człowieka uznał, że Polska naruszyła prawo do milczenia w sprawach sumienia i wyznania dopuszczając do stawiania "kreski" z religii/etyki na świadectwie szkolnym. Jak napisał w uzasadnieniu wyroku Trybunał, w polskich warunkach "kreska" oznacza ujawnienie w urzędowym dokumencie, że uczeń jest osobą niewierzącą lub nie wyznającą religii rzymskokatolickiej, bo tej religii najczęściej naucza się w polskich szkołach.

Trybunał podkreślił, że nauczanie religii w publicznych szkołach zależy do decyzji państwa. Ale nie może się ono odbywać w sposób naruszający prawo do milczenia w sprawach sumienia i wyznania.

Trybunał orzekał w sprawie Mariusza Grzelaka. Nie chodził na lekcje religii, a kolejne szkoły i kuratorium - mimo próśb rodziców - nie umożliwiły mu nauki etyki. Inni uczniowie dokuczali mu z tego powodu, szkoły żądały od rodziców pisemnych oświadczeń, że nie życzy sobie, by syn uczestniczył w lekcji religii, a na świadectwach szkolnych Mateusza przy przedmiocie religia/etyka widnieje "-".

Ponieważ lekcje etyki - według najnowszych danych MEN - organizowane są tylko w 2,4 proc. szkół, a lekcje religii - w 72 proc., w identycznej jak Mateusz Grzelak sytuacji jest dużo więcej uczniów (ilu? MEN takich danych nie zbiera). Jednak tuż po wyroku MSZ wydał komunikat, w którym zaznaczył, że wyrok ma znaczenie tylko w tej jednej sprawie i nie oznacza, że rząd musi cokolwiek zmieniać w związku z nim.

Minister edukacji Katarzyna Hall oświadczyła zaś, że nauczanie etyki to sprawa samorządów a nie ministerstwa. I że lekcji etyki nie ma, bo rodzice i uczniowie nie zgłaszają chęci udziału w nich.

Od wyroku Trybunału wydanego w pierwszej instancji rząd ma prawo odwołać się w terminie trzech miesięcy. Gdyby Trybunał uznał, że sprawa ma duże znaczenie dla stosowania Konwencji mógłby skierować ja do ponownego rozpatrzenia przez Wielka Izbę Trybunały. Dziś mija termin odwołania. Jeśli rząd go nie wniesie, wyrok się uprawomocni.

- Zaskarżenie byłoby tylko odwleczeniem w czasie wejścia w życie wyroku. Nie sądzę, by pięciu sędziów, którzy decydują o przyjęciu odwołania do rozpatrzenia uznało je za uzasadnione - mówi dr Adam Bodnar z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Fundacja zwróciła się po wyroku do minister Hall o informację, co - zamierza zrobić dla udostępnienia uczniom lekcji etyki wobec tego, że "kreska" z religii/etyki narusza prawo do milczenia w sprawach sumienia i wyznania? W odpowiedzi dyrektor departamentu kształcenia ogólnego wymienił badania, które resort przeprowadził w 2007 r. na temat nieprawidłowości w nauczaniu etyki i fakt, że w 2008r. MEN wydał nowe "podstawy programowe", w których uwzględnił też nauczanie etyki.

- To znaczy, że MEN nie zareagował na wyrok. Mam nadzieje, że jutro się on uprawomocni. Wtedy będzie można się na niego powoływać żądając zorganizowania lekcji etyki - mówi dr Bodnar. - Jednym ze sposobów może być pozew przeciwko skarbowi państwa o ochronę dóbr osobistych naruszonych przez "kreskę" z religii/etyki na świadectwie, która łamie prawo do milczenia w sprawach sumienia i wyznania. Jeśli zgłosi się do nas osoba, która zechce taki proces wytoczyć, obejmiemy sprawę naszym Programem Spraw Precedensowych - dodaje dr Bodnar.

Źródło: Gazeta Wyborcza