Wstyd i hańba - mówią janikowianie. - Żebyśmy mieli taką frekwencję w wyborach, to normalnie jest żenada - gorączkuje się starszy mężczyzna, którego spotykam przy janikowskim PoloMarkecie na ulicy Głównej. - Wstydzę się i z tego wstydu nawet rodziny nie zaprosiłem w niedzielę. A mieli być, ze Śląska, sześć lat szwagra nie widzieliśmy. A co ja im miałem powiedzieć?

Fakty są rzeczywiście niepokojące: 6 września w Janikowie (woj. kujawsko-pomorskie) odbyły się wybory uzupełniające do rady miejskiej. Głosowano w trzech okręgach. Frekwencja była niska. W okręgu numer dwa: 5,98 procent. Do urn przyszło 60 osób. W okręgu numer trzy było już gorzej: procentowo zagłosować przyszło 3,24 procent. Czyli 25. No ale w okręgu numer 7 losem gminy przejęło się 13 osób, co stanowi - według oficjalnego komunikatu - 1,9 procent uprawnionych do głosowania. W tym okręgu głosy rozłożyły się tak: Barbara Wojciechowska (przedszkolanka, była szefowa miejskiego przedszkola) - 6 głosów, Włodzimierz Józwiak (związkowiec z Janikowskich Zakładów Sodowych JANIKOSODA SA) - 0 głosów, Hubert Fabiszewski (student, 22 lata) - 7 głosów.

I to on zgarnia w tym okręgu mandat.

Grałem na trąbie, i co z tego mam

Żeby grać na tubie, zwanej też basem, potrzeba nie tylko krzepy, ale też długoletniego treningu. - Kto nie ćwiczy od maleńkości, tylko bierze i dmucha tak w tę trąbę jak w nie wiem w co. I rozedmy się tylko nabawić może. Do basu trzeba dorastać, ja ćwiczyłem na przykład na trąbce od dziecka. Jak poszedłem do Janikosody w 1975 roku, zaczepiłem się w zakładowej orkiestrze i grałem w niej do absolutnego jej końca, do 1991 roku. W międzyczasie, proszę pana, udzielałem się także jako gitarzysta w kapeli podwórkowej ADOS - wylicza potężny mężczyzna o twarzy ozdobionej szczeciniastym wąsem. - Mało tego: jestem też szefem zakładowej komisji zapomogowo-pożyczkowej. A więc ludzie mnie znają. I to od najlepszej strony. Nie wiem, czemu na mnie nie zagłosowali.

Pan Włodzimierz nie jest jakimś tam chłystkiem. Kierownik wydziału magazynów Janikosody. Wiceprzewodniczący ogólnopolskiej Federacji Związków Zawodowych Przemysłu Chemicznego, Szklarskiego i Ceramicznego. Udzielający się członek - działacz SLD. No i nie wygrał. - A bo mizerne nagłośnienie było - tłumaczy mi. - Nikt nic nie wiedział o tych wyborach. No i druga rzecz taka: jak mi zaproponowali kandydowanie, a ja zgodziłem się, to nie tak sobie to wyobrażałem, oj nie tak. Bo co się działo: nic się nie działo. Dostałem z Bydgoszczy, z partii ulotki do powieszenia, i to wszystko. Żadnego wsparcia. No i wystawili mnie z takiego okręgu, w którym nie mieszkam. To z drugiej strony myślę sobie: jak miałem przegrać? - pyta rozdzierająco. I za chwilę sam sobie odpowiada: - Musiałem chyba przegrać.

Podpowiadam, że może trzeba było dzwonić po znajomych, zaprosić do urn. Józwiak: - Nie przyszło mi to do głowy. A poza tym wie pan: nie zależało mi - ucina krótko. - Jak to panu nie zależało? - No nie. Jak już dowiedziałem się, że nie startuję u siebie, to mi nie zależało. - Nie wstyd panu, że przegrał pan z takim młokosem? - Nie wstyd, ale żal, bo chciałem dużo zrobić: plażę z prawdziwego zdarzenia na przykład... A jak wstyd mi czegoś proszę pana, to nie przegranej, tylko tej frekwencji.

Ruszyłem się w ostatniej chwili, cholera

Janikowo - ale tylko miasto - liczy ponad dziewięć tysięcy mieszkańców. Dzieli się zasadniczo na dwie części: stare miasto i nowe. Granicą są tory kolejowe. Rozrywki? Basen i jedno boisko "orlik". Drugie w budowie. Miasto jest czyste, schludne - spora w tym zasługa burmistrza Andrzeja Brzezińskiego, który od 19 już lat wybierany jest na ten urząd. Bo robi dużo - słyszę. Znane jest z Janikosody, jeziora i sprawy syjamskich sióstr, rozdzielanych w Arabii Saudyjskiej. To Brzeziński - gdy wybuchła sprawa bliźniaczek - zorganizował dla nich operację w Arabii. A potem poszedł za ciosem - zaprosił do Janikowa króla Abdullaha i tak go oczarował, że ten wyłożył pieniądze na największą atrakcję gminy: Międzynarodowe Centrum Promocji i Dialogu imienia Króla Abdullaha Bin Abdulaziza Al-Sauda. Niedaleko stacji kolejowej. W starej części miasta. - Właśnie, właśnie - tłumaczy mi inny niedoszły radny, Andrzej Urbański. Startował w okręgu numer 2 i zagłosowało na niego 15 osób. Ale się nie dostał. A dlaczego startował? - Było tak, że - jak pan widzi - siedzę z Włodzimierzem Jóźwiakiem w jednym pokoju. I on mi na tydzień przed zamknięciem list mówi: Andrzej, a ty byś nie kandydował? No to pomyślałem: dlaczego nie? Zebrałem podpisy, zaniosłem do urzędu. Wystartowałem.

Urbański wystartował z listy SLD, tak samo jak Józwiak. - Ale panie szanowny, ja w życiu do żadnej partii nie należałem - zastrzega się. - Tutaj też: zaproponowali, to się wpisałem. Z SLD nie mam nic wspólnego.

Andrzej Urbański chciał zrobić w radzie wiele. Nawet bardzo wiele, jak na rok sprawowania funkcji radnego (tyle zostało do końca kadencji). - Chciałem dostosować stare Janikowo do nowego. Żeby były na przykład porządne place zabaw, takie z prawdziwego zdarzenia.

Niestety - jak mówi rozgoryczony odrobinę Urbański - społeczeństwo tamtej niedzieli się nie wykazało. Zupełnie nie zainteresowało się wyborami. Pewnie jest zrażone polityką, wojnami na górze i całym tym miszmaszem, serwowanym przez media. Ale na skutek tego nie będzie placów zabaw w starym Janikowie. I dzieciom zostaną tylko "orliki". - Trochę też i mojej winy jest, przyznaję bez bicia - mówi były kandydat. - W ostatniej chwili się ruszyłem z akcją, cholera. Może jakbym pochodził po mieście, ludzi pozachęcał, tobym wszedł do rady?

A co to ja, ręki nie umiem podnieść?

Największą przegraną wyborów w okręgu numer 7 jest Barbara Wojciechowska. Dostała co prawda sześć głosów na trzynaście, ale co to za wynik. Mieszka w tym okręgu od zawsze, była dyrektorką tutejszego przedszkola. A tylko sześć osób...? Teraz telefonów nie odbiera, bo i co ma powiedzieć? Jej mama, starsza, schorowana kobieta, mówi mi, że w jednej klatce schodowej jej bloku mieszka więcej ludzi, niż zagłosowało na córkę. Czemu więc jej nie poparli? Może przez zawiść?

Wielkim wygranym wyborów jest Hubert Fabiszewski. Zdobył siedem głosów i dostał mandat, chociaż startował poza swoim okręgiem. Okręg zaczyna się kilkadziesiąt metrów dalej, więc Fabiszewskiego teoretycznie mogliby tam znać, ale to tylko teoretyzowanie. - Nie wiem, kto na mnie zagłosował - mówi mi drobny, szczupły 22-latek. Student czwartego roku politologii. Na co dzień przez dziesięć miesięcy - w Bydgoszczy. Do domu zjeżdża na wakacje, w weekendy. - Na forum internetowym sugerowano, że to moja rodzina głosowała. Ale na pewno nie, bo wszyscy mieszkamy przecież w jednym domu, tu, poza okręgiem. Znajomi? Nawet jeśli tak, to się nie przyznali. A ja kampanii nie prowadziłem, ulotek nie wieszałem, po domach nie chodziłem. Naprawdę! Wystartowałem, bo chciałem pokazać, że młodym też coś się chce robić.

Pytam nowego radnego o doświadczenie i znajomość problemów miasta. - A jakie doświadczenie trzeba tu mieć? Przecież rękę do głosowania umiem podnieść, kiedy trzeba - mówi przekonująco. - Wiem też, jakimi problemami żyje miasto. i powiem panu, co uważam za rzeczy warte zainteresowania Rady. Po pierwsze - sprawa afery, w której uczestniczył burmistrz. Trzeba ją wyjaśnić. Nie mówię, że chciałbym ją wyjaśniać, ale trzeba [burmistrz ma zarzuty w futbolowej aferze korupcyjnej]. Po drugie - trzeba rozreklamować to miasto w Polsce. No i po trzecie, bardzo ważne: wykorzystać mądrze zaplecze sportowe. Aha, i koniecznie place zabaw dla dzieci należy pobudować.

Na pożegnanie pytam, czy - jako student politologii - ma jakąś teorię na temat zastraszająco niskiej frekwencji w tych wyborach. Radny mówi, że ludzie mają już dość polityki. I nie głosują. Ale nic nie wiadomo przecież na pewno.

Jednak wcale niewykluczone, że wytłumaczenie frekwencyjnej zagadki, nad którą głowią się i przegrani i wygrani, jest inne.

Robert Gabor kontra obowiązek społeczny

Tego samego dnia, gdy bohaterowie tekstu ściskali nerwowo palce w oczekiwaniu na wyniki, w nieodległych Broniewicach rozgrzewała się już cygańska kapela pod przewodnictwem skrzypka Roberta Gabora, kobiety w odświętnych garsonkach nosiły dorodne wieńce na stół prezydialny, a młodzi stawiali włosy na żel i zwoływali się na wieczorną zabawę. Na ten sam dzień zaplanowano bowiem gminne dożynki. Wśród atrakcji - poza wspomnianą kapelą Gabora - był jeszcze dwukrotny występ orkiestry dętej, popisy zespołu Złoty Wiek, konkurs na najładniejszą zagrodę, a od osiemnastej - zabawa taneczna, która trwałą długo w noc. Na dożynki zazwyczaj ściąga pół gminy i bardzo dużo ludzi z miasta. Nie inaczej było i tym razem.

Źródło: Gazeta Wyborcza