W maju minęło dziesięć lat od momentu, gdy do otwartych funduszy emerytalnych wpłynęły pierwsze składki Polaków. W tym czasie OFE zarabiały krocie na giełdowej hossie, ale musiały też zmierzyć się z ubiegłoroczną bessą na warszawskim parkiecie.
Dołujące ceny akcji musiały odbić się na ich osiągnięciach. W ciągu 12 miesięcy giełdowe indeksy spadły o połowę. OFE inwestowały też w obligacje, ale nie zrekompensowały w ten sposób strat poniesionych na giełdzie.
W ostatnim, grudniowym rankingu "Gazety" najlepszym funduszem emerytalnym okazał się Generali. Na podium znalazły się też Allianz, a także ex aequo ING i Pekao. W połowie roku, dziesięć lat od powstania OFE, postanowiliśmy po raz kolejny pokazać, jak zmienił się układ sił w naszym zestawieniu. Które z OFE najlepiej poradziły sobie z kryzysem, a które umiały najlepiej wykorzystać tegoroczne odbicie na giełdzie.
Nasz ranking może pomóc w wyborze funduszu lub jego zmianie. Osoby, które niedawno rozpoczęły pracę, mają czas na wybór swojego OFE tylko do 10 lipca. Później to
ZUS przydzieli ich do losowo wybranego funduszu. Nie daj się wylosować! Uwaga! Nasz ranking opiera się na danych historycznych. Nie ma więc gwarancji, że w kolejnych latach fundusze utrzymają formę na dotychczasowym poziomie.
Jak punktowaliśmy?
14 działających funduszy emerytalnych niezmiennie oceniamy na podstawie trzech kryteriów:
- formy - sprawdzamy, jak sobie radzą w ostatnich 12 miesiącach;
- kondycji - bierzemy pod lupę stabilność formy zarządzających. Wyliczamy średnią pozycję, jaką zajmuje dany fundusz we wszystkich dotychczasowych rankingach regulatora rynku - Komisji Nadzoru Finansowego (wcześniej Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych). Takie zestawienia urząd publikuje raz na pół roku. KNF ocenia w nich trzyletnie osiągnięcia inwestycyjne funduszy;
- rzeczywistych zysków - liczymy, o ile naprawdę urosła nasza emerytura w poszczególnych funduszach od początku ich istnienia, czyli od 1999 r. Zakładamy, że od 1999 r. co miesiąc na nasze konto trafiało 100 zł składki. Uwzględniamy przy tym wszystkie pobierane przez fundusze opłaty i prowizje, które pomniejszają naszą przyszłą emeryturę.
Za każde z trzech kryteriów przypisywaliśmy punkty w skali od 1 do 14. Ocenę za rzeczywisty wzrost wartości składek uwzględniający prowizje i opłaty uznaliśmy za najważniejszy i dlatego liczyła się podwójnie - przyznawaliśmy za nią dwa razy więcej punktów. O miejscu w rankingu zdecydowała suma uzyskanych punktów.
Rok na minusie
Zacznijmy od najnowszych osiągnięć inwestycyjnych OFE - jednego z najważniejszych kryteriów oceny służącej klientom funduszy za dobrą wróżbę. 12-miesięczne wyniki inwestycyjne podpowiadają, czego można się spodziewać w przyszłości - mówią, czy fundusz ostatnio zyskał, czy stracił nos do interesów.
W tym okresie wartość jednostek rozrachunkowych, na które przeliczane są składki klientów, spadła średnio o 7,5 proc. Jeszcze pół roku temu tąpnięcie było znacznie większe, bo prawie 16-proc.
Najlepszym nosem do inwestycji wykazali się zarządzający Generali. Potrafili nie tylko zminimalizować straty, gdy giełda dołowała, ale i załapać się na tegoroczne zwyżki. Dzięki temu oszczędności jego klientów skurczyły się najmniej - o niespełna 6 proc. Dobrze na tle wszystkich OFE wypadli też AEGON i Allianz.
Do grona liderów powrócił malutki
Polsat. W czasie giełdowej bessy tracił najmocniej - trzy razy z rzędu zajmował ostatnie miejsce w tej kategorii - z powodu mocnego zaangażowania na warszawskim parkiecie. Jednak kiedy kursy akcji w połowie lutego zaczęły rosnąć, znowu wystrzelił w górę. Najgorzej w tym zestawieniu wypadły dwa największe fundusze - Commercial Union i ING.
Stabilny jak Polsat
Roczne osiągnięcia to jednak za mało, aby podjąć decyzję o zmianie czy wyborze funduszu. Niektóre po osiągnięciu dobrych wyników w jednym roku, w kolejnych spoczywają na laurach. Dobrze jest spojrzeć na dokonania OFE w dłuższym okresie. Tu z pomocą przychodzą rankingi KNF. Co pół roku prezentują trzyletnie osiągnięcia inwestycyjne funduszy. Do 2003 r. rankingi pokazywały dwuletnie stopy zwrotu OFE na koniec każdego kwartału. Dotychczas powstały 22 takie klasyfikacje, i to z nich wyciągnęliśmy średnią.
W tej kategorii najlepiej po raz kolejny wypadł Polsat, który najczęściej znajdował się w zestawieniach nadzoru finansowego na wysokich miejscach. Po piętach Polsatowi depcze ING. Jemu jednak też w ostatnim czasie idzie znacznie słabiej i po raz trzeci z rzędu osiągnięta przez niego trzyletnia stopa zwrotu jest niższa od średniej dla wszystkich funduszy. Pierwszą trójkę zamyka Generali. Drugi biegun okupują niezmiennie: Aegon i Pocztylion. To powinno dać do myślenia ich klientom.
Pomnażać jak Generali Ostatnie i najważniejsze kryterium pokazuje, jak fundusze naprawdę pomnażają nasze składki. Uwzględniamy przy tym wszystkie prowizje.
