Czterdzieści jeszcze nie, ale dziesięć lat rankingowania już minęło. Od dekady sprawdzam trafność prognoz ekonomicznych sporządzanych przez polskich analityków i przydzielam swoje punkty. Wyniki rankingu za ostatnie dwa lata podaję z dużym poślizgiem (dlaczego: czytaj poniżej), ale dzięki temu możemy już podsumować całe dziesięciolecie.

Co widać w tzw. długim trendzie? Używając języka kolarskiego, peleton nam się rozciągnął. Uciekającego dotychczas samotnie zawodnika z grupy CASE gonił niezrzeszony kolarz Marek Misiak. Sukces Misiaka dowodzi, że w ekonomii - w przeciwieństwie do polityki - niezrzeszenie może się opłacać. Ale tylko na krótką metę. W 2008 r. znowu CASE zdystansował rywali. Marek Misiak umocnił się na pozycji wicelidera.

W pewnym oddaleniu jadą Paweł Durjasz i Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, jednak ten pierwszy cztery lata temu rozpoczął długi finisz, wyprzedził już dwóch zawodników i wyraźnie ma ambicję dogonić dwójkę uciekinierów. W 2008 r. nieco opadł z sił, ale to raczej długodystansowiec. Trzecia grupa to Tadeusz Chrościcki i Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych (NOBE). Warto jednak zwrócić uwagę na gwałtowną zwyżkę formy tej pary w 2008 r. Tadeusz Chrościcki - podobnie jak Marek Misiak - może potwierdzać tezę o zbawiennym wpływie niezrzeszenia. Wyścig zamykają tradycyjnie Ministerstwo Finansów i LIFEA.

Przypomnę krótko zasady rankingu: konsekwentnie uznaję za akceptowalne odchylenie wartości prognozowanej od wartości rzeczywistej o 20 proc. Wtedy przyznaję sto punktów ujemnych. Jeżeli różnica była mniejsza lub większa, punktów daję proporcjonalnie mniej lub więcej. Im punktów mniej, tym lepsze prognozy. W przypadku tempa wzrostu nakładów inwestycyjnych, które w gospodarkach na dorobku charakteryzują się znaczną zmiennością, przyjmuję 40 proc. jako odchylenie akceptowalne.

Etap górski, czyli rok 2009

Mimo wszystkich niespodzianek, jakie spotkały naszych analityków w ostatnich latach, prawdziwym wyzwaniem będą dopiero prognozy na rok 2009 - rok spowolnienia gospodarczego. Skończyła się jazda po płaskim, nadeszły etapy górskie. Zobaczymy, kto wyjdzie cało z tych zawodów.

Przygotowując tabelę z prognozami na 2009 r., starałem się uchwycić moment, w którym wszyscy analitycy niemal jednocześnie opublikowaliby swoje prognozy. Nie byłyby to jednak prognozy najświeższe, gdyż pochodziłyby z końca 2008 r. Dziś trąciłyby myszką i raziły brakiem realizmu. Optymizm z nich bijący oślepiałby bardziej niż słońce (w) Peru. Tego czynić nie chciałem. Skorzystałem więc z uprzejmości red. Misiaka, który przesłał mi prognozy analityków uwzględnianych przeze mnie co roku w rankingu. Prognozy te, podobnie jak pozostałe zawarte w tabeli, zostały sporządzone do końca pierwszego kwartału 2009 r. Na tym tle niezwykle optymistycznie wypada Ministerstwo Finansów, nawet po uwzględnieniu korekty tempa wzrostu PKB do 1,7 proc. ogłoszonej pod koniec ub. roku. Niestety, nie udało mi się dotrzeć do urealnionych prognoz Ministerstwa Finansów dotyczących pozostałych parametrów. Cóż, zwlekanie z nowelizacją budżetu skazuje MF na niską pozycję w przyszłorocznym rankingu.

Można zapytać, dlaczego musiałem niepokoić red. Misiaka, zamiast skorzystać ze sprawdzonych od lat źródeł. Otóż jedno z podstawowych źródeł po prostu wyschło. Zawieszono bowiem wydawanie "Naszego Rynku Kapitałowego". I tak zacząłem od kryzysu i na kryzysie, niestety, kończę. Wszystkim życzę, abym do tegoż kryzysu nie musiał wracać w przyszłorocznej edycji.



Ranking prognoz ostatnich 10 lat

Autor	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	Średnio	Miejsce
CASE	1	3	5	2	1	2	1	7	3	1	2,6	1
Marek Misiak			1	5	3	1	5	4	1	4	3	2
Paweł Durjasz	4	2	6	7	2	3	2	3	2	5	3,6	3
IBnGR	6	1	4	1	4	4	3	5	4	8	4	4
Tadeusz Chrościcki	3	5	3	5	7	7	8	1	6	2	4,7	5
Witold Orłowski (NOBE)	2	6	1	4	8	5	7	8	7	3	5,1	6
Władysław Welfe (LIFEA)	5	4	7	8	6	6	6	6	5	6	5,9	7
Ministerstwo Finansów	7	7	8	3	5	8	4	2	8	7	5,9	8

Prognozy na 2009 rok

Autor	PKB	Bezrobocie	Inwestycje	Inflacja średnioroczna
Tadeusz Chrościcki	-1,3	13,5	-10,5	2,8
Paweł Durjasz (PZU)	0	13,3	-7,5	2,7
Marek Misiak (publicysta ekonomiczny)	0	13,9	-7,5	2,6
Witold Orłowski (NOBE)	0,1	14,2	-10	2,5
Władysław Welfe (LIFEA)	1	11,5	-10,3	2,9
CASE	1,4	12,2	-4	2,1
IBnGR	2	11	3,7	2,5
Ministerstwo Finansów	1,7	8,5	10	2,9

Jak sprawdziły się prognozy A.D. 2007 i 2008?

A teraz obiecane zaległe oceny prognoz za 2007 i 2008 r. Przepraszam, że dopiero teraz, ale kryzys globalny zaabsorbował mnie wyjątkowo silnie i trochę czasu na analizę znalazłem dopiero w czasie świątecznej końcówki roku. Pewną zaletą tej sytuacji jest jednak to, że możemy od razu sprawdzić wyniki z dwóch lat.

Wniosek pierwszy: w 2007 r., tak jak rok wcześniej, gospodarka cwałowała do przodu i progności nie mogli za nią nadążyć. PKB wzrósł o 6,7 proc., a najbardziej śmiała prognoza wyniosła zaledwie 5,1 proc. W większy niż w 2006 r. wzrost PKB nie uwierzył nikt - na prognozę 5 proc. i więcej zdecydowało się tylko trzech analityków (Marek Misiak, Tadeusz Chróścicki i Paweł Durjasz). 11,2 proc. bezrobocia w 2007 r. nie przewidział nikt (najbliższe było CASE - 12,7 proc.), podobnie jak nikt nie uwierzył, że inwestycje mogą wzrosnąć aż o 17,6 proc. (największy optymista Marek Misiak obstawiał 14,5 proc.). Obroniły się jedynie prognozy dotyczące inflacji (faktycznie było 2,5 proc., prognozy wahały się od 1,9 do 2,8 proc.). Szczególną niewiarą w możliwości polskiej gospodarki wykazało się Ministerstwo Finansów - ale to już tradycja.

Potencjału gospodarki nie docenił nikt ani w 2006, ani w 2007 r. Wszyscy piewcy IV RP są pewni, czyja to zasługa, ale ekonomiści wiedzą, że opóźniony efekt decyzji gospodarczych każe jednak wyróżnić inny rząd. Niesłuszny.

Nasi analitycy nie przewidzieli też potężnych zawirowań w roku 2008, ale przecież nie byli w tych błędnych prognozach osamotnieni.