W konkursie startować mogą wszystkie gatunki literackie (w tym autobiografie, eseje, pamiętniki itp.) i humanistyka o wybitnych wartościach literackich. Konkurs dotyczy wyłącznie autorów żyjących. Nagrody nie można podzielić ani nie przyznać. Wykluczone z konkursu są opracowania oraz prace zbiorowe.

Zwycięzca wyłaniany jest w trzyetapowym konkursie. Pierwszy etap to przyznanie przez jury 20 nominacji, które ogłaszane są w maju, drugi wybór siedmiu finalistów podawany do wiadomości we wrześniu. Decyzję o przyznaniu Nagrody jury podejmuje w dniu jej ogłoszenia i wręczenia, i do tego momentu ani laureat, ani finaliści obecni na sali nie znają wyniku konkursu.

Autor nagrodzonej książki otrzymuje statuetkę NIKE dłuta Gustawa Zemły oraz czek - w roku 2002 na kwotę 100 000 zł.

Fundatorami Nagrody są "Gazeta Wyborcza" i Fundacja Agory.