Dla polskiego turysty wyjazd w ciepłe kraje oznacza najczęściej któreś z państw basenu Morza Śródziemnego. Głównym celem już od lat pozostaje
Egipt. I z reguły już podczas pierwszego spotkania z rezydentem biura turystycznego ten ostrzega nas przed groźną "zemstą faraona". - W Egipcie to "zemsta faraona", w Ameryce Południowej czy Środkowej "klątwa Azteków" lub "zemsta Montezumy", zaś w medycynie najczęściej określa się to mianem biegunki podróżnych - mówi dr Agnieszka Wroczyńska z Krajowego Ośrodka Medycyny Tropikalnej w Gdyni. "Zemsta faraona" najczęściej wywołana jest zakażeniem pokarmowym, choć u niektórych przyczyną może być zwykła zmiana diety.
Jak się chronić przed biegunką Podstawa to dbanie o higienę -mycie rąk przed posiłkiem, picie tylko butelkowanej lub przegotowanej wody, nieużywanie kostek lodu (w krajach tropikalnych nikt ich nie robi zwody z butelki, tylko z kranu), unikanie surowych warzyw i owoców (jeżeli już je jemy, to dopiero po własnoręcznym obraniu), unikanie niedogotowanych potraw mięsnych i dań z owoców morza, a także innych posiłków niepoddanych obróbce termicznej. Najlepiej zrezygnować z oferty kuchni ulicznej, przezorni mogą nawet myć zęby wodą z butelki.
A co robić, gdy dopadnie nas już "zemsta faraona"? - Z reguły tego typu dolegliwości ustępują samoistnie wciągu kilku dni. Jeśli turysta nie chce spędzić tygodnia z biegunką w podróży, proponuję wykorzystać leki z apteczki podróżnej i nawadniać organizm. Właściwie dobrane preparaty przeciwbakteryjne mogą skrócić czas nieprzyjemnych objawów nawet do jednej doby. Leki te powinny być jednak stosowane tylko po przeszkoleniu przez lekarza przed podróżą, o ile ten uzna, że jest to rozwiązanie bezpieczne dla danej osoby - radzi dr Wroczyńska.
Wiele osób jest przekonanych, że przy zatruciu pokarmowym najlepiej stosować miejscowe leki, bo te skuteczniej poradzą sobie z "miejscowymi" mikrobami. -Odradzam zakupy w aptekach krajów rozwijających się, w których rynek farmaceutyczny nie podlega kontroli, a jakość leków pozostawia wiele do życzenia. Bywa, że część z nich to po prostu nieskuteczne, a nawet szkodliwe podróbki. Kilka lat temu przebadano leki przeciwmalaryczne sprzedawane w Kambodży i okazało się, że niemal jedna trzecia z nich nie zawierała substancji leczniczej -wyjaśnia dr Wroczyńska.
Niebezpieczna żółtaczka Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu A (potocznie zwane żółtaczką pokarmową) to jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie. By się zakazić, wystarczy bliski kontakt z osobą zainfekowaną, umycie rąk w zakażonej wodzie czy przygotowanie z niej lodu do drinka. To choroba brudnych rąk. - Wiele osób mogłoby uniknąć zakażeń pokarmowych, gdyby przestrzegało starej zasady: "Ugotuj, zaparz, obierz lub... zapomnij (o jedzeniu)". Jednak najskuteczniejszą metodą ochrony przed WZW typu A jest szczepienie -mówi dr Wroczyńska.
W ubiegłym roku w Polsce zanotowano ponad 600 przypadków żółtaczki pokarmowej (to ponad trzy razy więcej niż rok wcześniej). Zdecydowana większość, zdaniem ekspertów, to pamiątka po wizycie w Egipcie. Leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu A jest długie, uciążliwe i często wymaga hospitalizacji.
Groźna malaria Do złapania malarii wystarczy jedno ukąszenie komara. Choroba występuje w ponad stu krajach, które rocznie odwiedza ok. 125 mln turystów, w tym tysiące z Polski. Główne miejsca zagrożenia to: Afryka, niektóre wyspy Pacyfiku, niektóre rejony Ameryki Centralnej i Południowej oraz południowo-wschodniej Azji. Malarię początkowo można pomylić z grypą. Pojawiają się: gorączka, bóle mięśni, dreszcze, osłabienie, wymioty, kaszel, biegunka i
ból brzucha, a także inne powikłania, niekiedy zagrażające życiu, jak śpiączka.
Przed wyjazdem w malaryczny rejon powinniśmy się skonsultować z lekarzem, który przepisze nam jeden ze środków chroniących przed tą chorobą i powie dokładnie, jak go stosować. Podczas pobytu w rejonie malarycznym należy też pamiętać o: spryskiwaniu odkrytych części ciała oraz ubrania środkami odstraszającymi komary (repelentami); używaniu moskitiery, siatek przeciw owadom w oknach albo noclegach w pomieszczeniach klimatyzowanych; sprawdzeniu przed snem, czy w pokoju nie ma owadów, a następnie zamknięciu okien i drzwi (komary przenoszące malarię są aktywne przede wszystkim od zmierzchu do świtu).
Objawy malarii mogą pojawić się dopiero po powrocie do domu. W razie gorączki i innych niepokojących objawów po egzotycznych wakacjach musimy skontaktować się z lekarzem i poinformować go o swoim pobycie w tropikach.
Co jeszcze możemy złapać na wakacjach Wirusowe zapalenie wątroby typu B Zakażamy się przez krew i płyny ustrojowe, m.in. podczas kontaktów seksualnych lub w wyniku zabiegów medycznych albo kosmetycznych wykonanych źle wysterylizowanym sprzętem. U niektórych osób choroba może przejść w postać przewlekłą grożącą marskością wątroby i innymi powikłaniami.
Wirusowe zapalenie wątroby typu C Źródłem zakażeń mogą być m.in.: przetaczana krew, wykonywany zastrzyk czy zabieg stomatologiczny. Możliwe jest też zakażenie u fryzjera i kosmetyczki. Nie istnieje szczepionka chroniąca przed tym typem wirusa.
Zakażenie HIV (AIDS) Wirus przenoszony jest najczęściej drogą płciową, a także poprzez krew i wydzieliny. Najwięcej zachorowań odnotowuje się w Afryce.
Tężec Bakteryjna choroba prowadząca do uszkodzenia układu nerwowego. Występuje na całym świecie, przede wszystkim w tropikach. Do zakażenia dochodzi przez zabrudzenie rany lub skaleczenia ziemią zanieczyszczoną przetrwalnikami laseczek tężca.
Ameboza Choroba pasożytnicza występująca przede wszystkim w rejonach o niskim poziomie higieny. Przenoszona jest drogą pokarmową, głównie przez zakażoną wodę i posiłki przygotowywane w złych warunkach sanitarnych. Może objawiać się ciężką biegunką. Profilaktyka to stosowanie podstawowych zasad higieny.
Cholera Bakteryjna choroba przenoszona drogą pokarmową, przede wszystkim w krajach rozwijających się, w miejscach bez dostępu do uzdatnionej wody pitnej. Objawia się biegunką i odwodnieniem, które bez intensywnego leczenia może zagrażać życiu. Cholera spotykana jest w ostatnich latach zwłaszcza w Afryce. Dostępna jest szczepionka przeciwko cholerze.
Dur brzuszny Choroba bakteryjna przenoszona drogą pokarmową, m.in. przez zakażoną wodę, mleko, posiłki przygotowywane w warunkach braku higieny. Najbardziej narażeni są podróżni w Indiach i krajach ościennych oraz w Afryce.
Polio (choroba Heinego-Medina) Choroba wirusowa, przenosi się najczęściej drogą pokarmową. Występuje w części krajów Azji i Afryki. Może atakować układ nerwowy i prowadzić do porażeń. Najbardziej skuteczną metodą zapobiegania jest szczepienie.
Żółta gorączka (żółta febra) Choroba wirusowa przenoszona przez komary w tropikalnej części Afryki i Ameryki Południowej. Można ochronić się poprzez szczepienie, które w niektórych krajach jest obowiązkowe.
Denga Choroba wirusowa przenoszona przez komary. Coraz częściej występuje w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Może przebiegać w postaci gorączki krwotocznej. Nie ma szczepionki przeciwko dendze, a profilaktyka polega na ochronie przed ukłuciami komarów.
Wścieklizna Śmiertelna choroba wirusowa. Do zakażenia najczęściej dochodzi po pokąsaniu przez chore zwierzę (psy i inne ssaki, w tym nietoperze). W krajach rozwijających się występuje dużo częściej niż w Europie.
Kleszczowe zapalenie opon mózgowych Ostra wirusowa choroba przenoszona przez kleszcze w Europie Środkowej i Wschodniej oraz części Azji (m. in. w Rosji i Chinach). Szczepienia zalecane są szczególnie osobom wyjeżdżającym w tereny leśne.
Pamiętaj o szczepieniach Szczepienia obowiązkowe Szczepienie przeciwko żółtej febrze są obowiązkowe przy wjeździe do wielu krajów Afryki i Gujany Francuskiej, a także przy tranzycie przez kraje objęte ryzykiem tej choroby. Świadectwo szczepienia jest ważne przez dziesięć lat. Odporność uzyskuje się po dziesięciu dniach od zaszczepienia.
Szczepienia zalecane:
Szczepienie przeciwko WZW typu A zalecane jest wyjeżdżającym w rejony ryzyka tej choroby, niezależnie od długości podróży i charakteru wycieczki.
Szczepienie przeciwko WZW typu B zalecane jest podróżującym w rejony tropikalne i do krajów rozwijających się, ale także pozostałym dorosłym Polakom, o ile nie zostali zaszczepieni przy innej okazji. Dobrym rozwiązaniem jest szczepionka skojarzona (przeciwko WZW typu AiWZW typu B).
Przed podróżą należy także pamiętać o przypominającej dawce szczepionki przeciwko tężcowi i błonicy, która uodparnia osoby dorosłe na dziesięć lat.
Fot. PETROS GIANNAKOURIS AP
