Dlaczego moje włosy nie układają się jak w bajce Disneya? Fizycy wzięli się na poważnie za wytłumaczenie tego problemu i opracowali wzór. Nosi niezwykle poetycka nazwę: Liczba Roszpunki
Fot. Agata Jakubowska / AG
Koński ogon: Wraca triumfalnie. We fryzurach
w stylu Bardotki w towarzystwie...
Włosy zaczesane w koński ogon, który następnie należy natapirować.
Choć mówi się, że to matematyka jest królową nauk, jedno jest pewne - to fizycy są absolutnymi wirtuozami wpadających w ucho nazw. W naukach przyrodniczych mamy mitochondria, telomery, fotosyntezę i polihydroksyaldehydy. Trudno je przeczytać, o zapamiętaniu już nawet nie wspominając. A w fizyce? Czysta poezja: Wielki Wybuch, Droga Mleczna, Czarna Dziura, Kot Shrödingera, Kwantowe Splątanie i Kwarki Powabne. Aż chce się je pisać wielką literą (choć wcale nie trzeba).
Od dziś w moim prywatnym rankingu najpiękniejszych naukowych nazw pierwsze miejsce zajmuje Liczba Roszpunki. To dziecko angielskich fizyków zapłodnionych - intelektualnie - przez niemieckich bajkopisarzy.
,,Roszpunka", baśń braci Grimm, dziś znana głównie w disneyowskej wersji, opowiada o długowłosej dziewczynce trzymanej przez złą czarownicę Gotel w wysokiej wieży. Pięknie, tylko gdzie tu fizyka? Otóż we włosach, a dokładniej w końskim ogonie zwanym również kucykiem. To właśnie tej dynamicznej i niezwykłej fryzurze, a jednocześnie zagadkowej i ważkiej sprawie przyjrzeli się naukowcy z Uniwersytetu w Warwick, dr. Raymond E. Goldtein i Robin C. Ball oraz badacz z Unilevera Patrick B. Warren.
Kucyk, o czym nie każdy wie, to złożony system fizyczny i jako takiemu należy mu się odpowiedni opis naukowy. A przynajmniej wzór. W tym celu naukowcy sprawdzili, czy znając cechy jednego włosa, można określić, jak będzie wyglądał cały koński ogon, czyli system czasem nawet 100 tysięcy pojedynczych elementów. Udało się. Wystarczy znać elastyczność włosa, jego długość, grubość i skłonność do falowania. Po przypisaniu im wartości i podstawieniu do stworzonego przez naukowców wzoru (do znalezienia w pracy opublikowanej 13 lutego w "Physical Review Letters") można wyliczyć osobistą tzw. Liczbę Roszpunki. Im wyższa, tym piękniejszy, swobodnie opadający koński ogon. Im mniejsza, tym bardziej kucyk przypomina sterczącą miotełkę. Tak jest, niestety, w przypadku piszącej te słowa. Na pocieszenie mam tylko to, że u wielu moich redakcyjnych kolegów Liczba Roszpunki jest mała, malusieńka. Wręcz dąży do zera.
