Data przejścia na telewizję cyfrową zapisana jest w projekcie strategii, który dziś ujrzy światło dzienne. Ten dokument powstały w resorcie infrastruktury pełen jest zresztą dat. Już to jest sukcesem, bo dotychczas terminami wyłączenia nadawania analogowego nadawcy, UKE, KRRiT i rząd przerzucali się jak gorącym kartoflem. A decyzja jest arcyważna, bo analogową telewizję naziemną ogląda wciąż ok. 30 proc. z 12-13 mln gospodarstw domowych - reszta (po 4,5 mln domów) już korzysta z cyfrowych kablówek lub platform satelitarnych.

Zgodnie z projektem pierwsze naziemne emisje cyfrowe rozpoczną się już po wakacjach, 30 września tego roku. W gronie szczęśliwców, którzy jako pierwsi będą mogli obejrzeć cyfrową telewizję "z powietrza", znajdą się mieszkańcy Poznania, Rzeszowa, Warszawy, Wisły, Zielonej Góry i Żagania. Do końca marca 2010 r. dojdą 24 kolejne miasta, a do końca lipca 2011 r. naziemna telewizja cyfrowa zawędruje m.in. w Bieszczady, do Suwałk i Krakowa. Trochę wcześniej, bo w czerwcu 2011 r., rozpocznie się stopniowe wyłączanie telewizji analogowej. Ostatni nadajnik analogowy zamilknie 1 sierpnia 2013 r.

Magdalena Gaj, wiceminister infrastruktury, przyznaje jednak, że poszczególne terminy mogą się zmienić. - Projekt będzie jeszcze uzgadniany, m.in. z nadawcami. Dopiero w sierpniu zostanie przyjęty uchwałą rządu - mówi minister Gaj.

Resort dmucha jednak na zimne. Niezależnie od strategii cyfryzacji powstanie projekt ustawy cyfryzacyjnej. To tam zostanie wprost wpisany termin wyłączenia nadajników analogowych. Założenia do ustawy już są, a sam dokument powinien być gotowy do końca sierpnia.

Na dekodery da KFC

Przejście na telewizję cyfrową oznacza wydatki dla osób odbierających dziś sygnał analogowy - mało który telewizor wyświetli obraz i dźwięk nadawany cyfrowo. Chodzi o to, że standardem nadawania będzie w Polsce zaawansowany MPEG-4. Często nie odbierają w nim nawet nowoczesne płaskie odbiorniki dostępne w sklepach. Dlatego wiele osób potrzebować będzie kosztującego nawet kilkaset złotych dekodera - albo zupełnie nowego telewizora. Z danych resortu infrastruktury wynika, że to powyżej finansowych możliwości około 1,3-1,4 mln najuboższych rodzin. - Oceniamy, że na pomoc dla nich potrzeba 340 mln zł - mówi minister Gaj.

Skąd wziąć pieniądze?

- Mamy w strategii pomysł na fundację Cyfrowa Polska i projekt Krajowego Funduszu Cyfrowego (KFC) działającego przy Banku Gospodarstwa Krajowego. To do KFC miałyby trafić środki z UKE (m.in. z rezerwacji częstotliwości - w ubiegłym roku było to ok. 900 mln zł) - wyjaśnia wiceminister. Fundusz miałby też finansować akcje informacyjne - nie tylko mówiące, że trzeba kupić odpowiedni telewizor czy dekoder, ale także np. wyliczające korzyści i możliwości podłączenia do internetu. - Oczywiście są to wciąż tylko pomysły - podkreśla wiceminister Gaj.

Andrzej Zarębski, szef rady nadzorczej Polskiego Operatora Telewizyjnego, spółki powołanej przez Polsat i TVN do cyfrowego nadawania programów telewizyjnych, ma wątpliwości. Jego zdaniem dopłacanie do dekoderów nie powinno naruszać zasad konkurencji. - Ten typ pomocy publicznej wspierający sprzedaż tylko dekoderów naziemnej telewizji cyfrowej spotka się prawdopodobnie ze sprzeciwem operatorów platform satelitarnych i sieci kablowych - mówi.

W założeniach do ustawy cyfryzacyjnej resort chce nałożyć na nadawców obowiązek informowania w swoich kanałach o cyfryzacji. To też budzi wątpliwości nadawców. - Nadawcy bardzo chętnie włączą się do akcji informowania, ale powinni mieć możliwość prowadzenia tej promocji poza limitami czasu reklamowego. Można też rozważyć zwolnienie takich przekazów z podatku VAT - przypomina Zarębski.

Akcja informacyjna ma przebiegać podobnie jak w Wielkiej Brytanii. Tam jednak instytucja Digital UK, której przedstawiciele pukali od drzwi do drzwi i przedstawiali plan przechodzenia na nadawanie cyfrowe, miała siedmioletni budżet w wysokości 270 mln funtów. Na samą kampanię reklamową w mediach wydano 8 mln funtów.

Skalę wyzwań, jakie stoją przed polskimi urzędnikami, pokazuje przykład USA. Mimo szeroko zakrojonej kampanii w czerwcu na przejście na telewizję cyfrową nie było przygotowanych ok. 2,8 mln gospodarstw, czyli 2,5 proc. wszystkich widzów (dane firmy Nielsen). Gdy należąca do CBS stacja WAFB wyłączyła analogowe nadajniki o 7 rano, już godzinę później w mikroblogu Twitter pisali: "Infolinia oszalała". Infolinia Federalnej Komisji Łączności pierwszego dnia odebrała ponad 300 tys. telefonów ze skargami, a technicy wynajęci przez urząd odwiedzili kilkadziesiąt tysięcy domów, pomagając w instalacji dekodera czy anteny.

Pierwszy multipleks bez TVP?

Docelowo w Polsce ma działać siedem tzw. multipleksów, czyli wiązek częstotliwości pozwalających przesyłać cyfrowy sygnał telewizyjny. W każdym multipleksie będzie siedem programów w jakości standardowej lub trzy-cztery programy w HD (wysokiej rozdzielczości).

Do pierwszego multipleksu mają wejść obecni nadawcy analogowi: TVP, TVN, Polsat, TV 4 i TV Puls. Operatorem będzie spółka TP Emitel. I tu czai się pierwsze zagrożenie. Czy TVP - spółka skarbu państwa - może bez przetargu powierzyć cyfrową emisję tej właśnie firmie?

- Telewizja Polska może wystąpić do prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o odstąpienie w tym przypadku od procedury przetargowej - uważa Andrzej Zarębski. - Zapewne znajdzie poparcie UKE i KRRiT. Myślę, że jeśli TVP nie gra na zwłokę, to ten problem da się rozwiązać - twierdzi Zarębski.

Jego zdaniem istnieje jednak możliwość, że w pierwszym multipleksie TVP zabraknie. Stanie się tak, jeśli telewizja publiczna zacznie w zamian budować trzeci multipleks, docelowo tylko dla siebie. Ruszyłby on dopiero po wyłączeniu nadawania analogowego.

TVP zajmuje poczesne miejsce w cyfryzacyjnych planach rządu.

- W strategii planujemy zobowiązanie TVP do stworzenia platformy satelitarnej - mówi wiceminister Magdalena Gaj. - Bo nie da się za pomocą cyfrowych nadajników naziemnych pokryć całego obszaru Polski, m.in. z powodu ukształtowania terenu i dużego rozsiania domów - tłumaczy.

Andrzej Zarębski ostrzega: - Satelitarna platforma TVP jest pomysłem dobrym, o ile służyć ma uzupełnieniu zasięgu naziemnej telewizji cyfrowej. Jeśli natomiast ma to być kolejna po Polsacie Cyfrowym, Cyfrze+, platformie N i TP SA oferta komercyjna, to istnieje niebezpieczeństwo, że ten pomysł znów wyhamuje wyłączenie naziemnej telewizji analogowej.