Prezentujemy 20 książek nominowanych do nagrody
Nike 2011. Wszystkim autorom zadaliśmy te same pytania. Dziś odpowiada Piotr Wierzbicki, nominowany za tom esejów "Muzykalny kosmos".
1. O czym jest pana książka? To wybór moich felietonów muzycznych drukowanych w ciągu pięciu lat z kawałkiem w sobotnio-niedzielnym wydaniu "Gazety". Nie chciałem, żeby wyszła z tego banalna zbieranina. Starając się książkę zaokrąglić, dać jej jakąś dramaturgię, dopisałem kilka tekstów całkiem nowych, a wszystkie jeszcze szlifowałem bez końca.
Rzecz zaczyna się od Bacha i na Bachu się kończy. A po drodze Haydn, Mozart, Beethoven, Chopin i jego awangardowi prekursorzy, Mahler, Ryszard Strauss, Skriabin, Bartók, Prokofiew, Szostakowicz, Lutosławski, także Ellington, Basie, Monk. Ale również wilga, słowik, skowronek, zaganiacz, trznadel oraz kos, bo to przecież grajkowie pierwszej wody. Jest też o pianistach ze złotej ery fortepianu, najwięcej o Józefie Hofmannie, który był pierwszym wśród największych. To nie są historyjki z życia muzyków. To ma być, i jest, o ich dziełach, o tym, gdzie kryje się ich unikalność, co w nich intryguje i zdumiewa. A gdy do pisania o muzyce zabiera się nie muzykolog, kompozytor czy wirtuoz, tylko pisarz, wtedy wszystko zależy od języka. Trzeba uderzyć we właściwy ton, gdzieś pośrodku między uczonym terminem a egzaltowanym frazesem, wytropić odpowiednie słowa, chwycić melodię zdań. Muzyka jest nieprzetłumaczalna i niewytłumaczalna. Próbowałem dobrać się do niej własnym, domowym sposobem, licząc po cichu na to, że ktoś kiedyś pomyśli: "tu trafił - ja to czuję i rozumiem właśnie tak".
2. Jak pan sobie wyobraża swojego czytelnika? To książka dla tych, którzy muzyki słuchają, dla tych, którzy jej jeszcze nie słuchają, ale właśnie mieliby ochotę, dla tych, co ją mają w nosie, ale jakoś tam lubią mój styl.
3. Jaka jest najważniejsza książka w pana życiu? Opowiadania Czechowa. Nie któryś ze standardowych jednotomowych wyborów (bo żaden nie daje wyobrażenia o tej prozie), tylko dziewięć pierwszych tomów starego czytelnikowskiego wydania "Dzieł". Nie w tym sensie, żeby te teksty wywarły na mnie jakiś wpływ, ukształtowały mnie. W tym sensie po prostu, że choć od ćwierć wieku czytam je w kółko, to wciąż mnie zdumiewają i zachwycają. Ujmuje mnie ich nietendencyjność, adydaktyzm, wstręt do pisania pod doktrynę. Bezstronność nie z asekuranctwa, lecz - odwrotnie - naddatku odwagi. Bezstronność w imię prawdy.
Czechow zna realia, żaden to dla niego problem domyślić się, jak przebiegał jakiś spór, ale jego specjalnością jest ludzka dusza, nieodgadniony konglomerat woli, bezsiły, ideałów, nałogów, zachcianek, trwogi, nadziei, radości. Jak przejrzał duszę kobiety! Jak wypatrzył kłamstwa i kłamstewka! Jak jest za pan brat z nieszczęściem! Ilekroć próbuję to ogarnąć, tylekroć dopada mnie zdumienie: on wie wszystko, wszystko zrozumiał, na tym świecie nie ma dla niego żadnej tajemnicy. I gdzieś na granicy między szczegółem, konkretem a otulinką usłużnej serdeczności, między fasadą zwyczajnej fabułki a głębią wysnutego z niej obrazu, między azylem niezaangażowania a szarżą w otchłań, za sprawą nieomylnej miary, co sprawia, że treść mości się w melodii słów, wzbiera piękno budzące zachwyt. I ten kronikarz chropowatej codzienności, abnegat brzydzący się lukrem, pudrem, politurą, zatwardziały prozaik, który upodobał sobie szarość, jawi się jako baśniokleta, poeta. To poezja smutku w zapisach niedoli, poezja trwania w obrazach natury, poezja dziwów w scenach z dziećmi, poezja konfuzji w historiach zmarnowanych szans.
4. Za żadną cenę nie chciałby pan pisać jak... Nie zaśmiecam sobie głowy nazwiskami marnych autorów.
5. Co jest ważniejsze - literatura czy polityka? Fałszywa alternatywa. Polityki doświadcza, chce czy nie chce, każdy z nas: jako jej beneficjent bądź ofiara. Literatura to zajęcie z wyboru. A kłamstwo, lizusostwo i tandeta zdarzają się i tu, i tam.
6. Jeśli nie pan, to kto z 20 nominowanych powinien dostać w tym roku nagrodę Nike? Ja prawie wcale nie znam tych książek.
Wszystkie książki nominowane do nagrody Nike można kupić na kulturalnysklep.pl
